Trình tự khiếu nại quyết định bồi thường vật chất là các bước pháp lý người lao động thực hiện khi cho rằng quyết định bồi thường thiệt hại của người sử dụng lao động không thỏa đáng, sai căn cứ hoặc vượt hạn mức khấu trừ lương. Luật LCP trình bày dưới đây quy định về trách nhiệm vật chất, dấu hiệu nhận biết quyết định không thỏa đáng và trình tự khiếu nại đúng pháp luật.

Trình tự khiếu nại quyết định bồi thường vật chất trong lao động không thỏa đáng

1. Quy định bồi thường thiệt hại vật chất trong lao động

Trách nhiệm vật chất là chế định độc lập trong pháp luật lao động, phát sinh khi người lao động (NLĐ) gây thiệt hại tài sản cho người sử dụng lao động (NSDLĐ).

1.1. Trường hợp Người lao động bị áp dụng trách nhiệm vật chất

Theo Điều 129 Bộ luật Lao động 2019, NLĐ bị áp dụng trách nhiệm vật chất khi làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc có hành vi khác gây thiệt hại tài sản của NSDLĐ; làm mất dụng cụ, thiết bị, tài sản của NSDLĐ hoặc tài sản khác do NSDLĐ giao; hoặc tiêu hao vật tư quá định mức cho phép. Đặc điểm của trách nhiệm vật chất là gắn liền với lỗi của NLĐ trong quan hệ lao động, mức bồi thường được xác định theo giá trị thiệt hại thực tế, thời giá thị trường hoặc theo hợp đồng trách nhiệm đã ký. NLĐ không phải bồi thường khi thiệt hại xảy ra do thiên tai, hỏa hoạn, địch họa, dịch bệnh, thảm họa hoặc sự kiện bất khả kháng.

1.2. Phân biệt giữa quyết định bồi thường thiệt hại vật chất và xử lý kỷ luật lao động

Xử lý kỷ luật lao động áp dụng bốn hình thức: khiển trách, kéo dài thời hạn nâng lương không quá 6 tháng, cách chức, sa thải, theo Điều 124 Bộ luật Lao động 2019, và phải tuân thủ trình tự riêng quy định trong nội quy lao động. Quyết định bồi thường thiệt hại vật chất theo Điều 129, 130 là nghĩa vụ dân sự phát sinh từ hành vi gây thiệt hại tài sản, độc lập với việc NLĐ có bị xử lý kỷ luật lao động hay không. Doanh nghiệp có thể vừa xử lý kỷ luật lao động vừa ra quyết định bồi thường thiệt hại vật chất đối với cùng một hành vi vi phạm nếu có đủ căn cứ cho từng chế định.

2: Các trường hợp quyết định bồi thường vật chất bị coi là không thỏa đáng

Quyết định bồi thường thiệt hại vật chất bị coi là không thỏa đáng khi vi phạm về căn cứ, mức bồi thường hoặc trình tự ban hành.

2.1 Mức bồi thường vượt quá thiệt hại thực tế hoặc áp dụng sai hạn mức khấu trừ lương

Quyết định bồi thường vượt quá 3 tháng tiền lương đối với thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất (khoản 1 Điều 129), hoặc mức khấu trừ tiền lương hằng tháng vượt quá 30% tiền lương thực trả hằng tháng theo khoản 3 Điều 102 Bộ luật Lao động 2019, đều là căn cứ để coi quyết định không thỏa đáng. Doanh nghiệp định giá thiệt hại cao hơn giá trị thực tế tài sản tại thời điểm xảy ra sự việc cũng thuộc trường hợp này. NLĐ có quyền yêu cầu định giá lại tài sản thông qua tổ chức thẩm định độc lập khi có căn cứ nghi ngờ về mức thiệt hại doanh nghiệp đưa ra.

2.2. Người sử dụng lao động không chứng minh được lỗi hoặc áp dụng sai căn cứ trong nội quy lao động

NSDLĐ phải chứng minh lỗi của NLĐ gắn liền với hành vi gây thiệt hại tài sản; nếu không chứng minh được lỗi, quyết định bồi thường không có căn cứ pháp lý. Trường hợp nội quy lao động của doanh nghiệp không quy định rõ mức bồi thường, phương thức bồi thường tương ứng với từng loại thiệt hại, việc áp dụng mức bồi thường tùy tiện cũng bị coi là sai căn cứ trong nội quy lao động. Thiệt hại phát sinh do lỗi của NSDLĐ, do điều kiện làm việc không bảo đảm an toàn, hoặc do sự kiện bất khả kháng đều không thuộc trường hợp NLĐ phải bồi thường.

2.3. Vi phạm về trình tự, thủ tục họp xử lý trách nhiệm vật chất và ban hành quyết định

Điều 130 Bộ luật Lao động 2019 yêu cầu việc xem xét bồi thường thiệt hại phải được tiến hành trong cuộc họp xử lý, có sự tham gia của tổ chức đại diện NLĐ tại cơ sở và đương sự có quyền tự bào chữa. Quyết định bồi thường ban hành không thông qua cuộc họp, không lập biên bản, hoặc không thông báo lý do khấu trừ tiền lương cho NLĐ biết theo khoản 2 Điều 102 đều vi phạm trình tự thủ tục. Đây là nhóm sai phạm dễ chứng minh nhất khi NLĐ thực hiện khiếu nại.

3. Trình tự, thủ tục khiếu nại quyết định bồi thường vật chất theo quy định pháp luật

Trình tự gồm ba bước cơ bản dưới đây, áp dụng khi NLĐ có căn cứ cho rằng quyết định bồi thường xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

3.1. Chuẩn bị hồ sơ khiếu nại và thu thập chứng cứ chứng minh quyết định không hợp lý

Theo Điều 6 và khoản 1 Điều 10 Nghị định 24/2018/NĐ-CP, hồ sơ khiếu nại gồm:

Đơn khiếu nại ghi rõ ngày tháng năm khiếu nại
Thông tin người khiếu nại
Thông tin bên bị khiếu nại
Nội dung, lý do khiếu nại và yêu cầu giải quyết;
Giấy tờ pháp lý, tài liệu, chứng cứ liên quan đến quyết định xử lý bồi thường thiệt hại bị khiếu nại.
NLĐ cần thu thập biên bản họp xử lý bồi thường, quyết định bồi thường, chứng từ định giá tài sản và các tài liệu chứng minh mức độ lỗi thực tế của mình.

3.2. Khiếu nại lần đầu đến người sử dụng lao động

Căn cứ Điều 5, khoản 1 Điều 15 và Điều 19, Điều 20 Nghị định 24/2018/NĐ-CP, NLĐ nộp đơn khiếu nại quyết định bồi thường thiệt hại đến chính NSDLĐ, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu. NSDLĐ phải thụ lý trong 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn và giải quyết trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý, vụ việc phức tạp không quá 45 ngày; ở vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn thời hạn tương ứng là 45 ngày và 60 ngày.

3.3. Khiếu nại lần hai đến cơ quan quản lý lao động

Theo khoản 2 Điều 15 Nghị định 24/2018/NĐ-CP, khi NLĐ không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc đã hết thời hạn quy định tại Điều 20 mà khiếu nại không được giải quyết. NLĐ có quyền khiếu nại lần hai đến Chánh Thanh tra Sở lao động – Thương binh và Xã hội nơi NSDLĐ đặt trụ sở chính. NLĐ cũng có quyền lựa chọn khởi kiện vụ án lao động tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo thủ tục tố tụng dân sự thay vì tiếp tục khiếu nại lần hai. >>> Xem thêm: Nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp đối với dữ liệu của người lao động

4: Những lưu ý quan trọng để khiếu nại quyết định bồi thường thành công

Bên cạnh trình tự chuẩn, NLĐ cần lưu ý về thời hiệu và hình thức đơn để bảo đảm khiếu nại được thụ lý giải quyết. Hai lưu ý dưới đây giúp hạn chế rủi ro khiếu nại bị từ chối vì lý do thủ tục.

Những lưu ý để khiếu nại quyết định bồi thường

4.1. Quy định về thời hiệu gửi đơn khiếu nại

Theo Điều 7 Nghị định 24/2018/NĐ-CP, thời hiệu khiếu nại lần đầu là 180 ngày kể từ ngày NLĐ nhận được hoặc biết được quyết định bồi thường thiệt hại bị khiếu nại. Trường hợp NLĐ không thực hiện được quyền khiếu nại đúng thời hiệu vì ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc trở ngại khách quan khác, thời gian trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại. Hết thời hiệu nêu trên mà NLĐ không khiếu nại, quyền khiếu nại theo Nghị định 24/2018/NĐ-CP sẽ không còn được bảo đảm.

4.2. Mẫu đơn khiếu nại

Đơn khiếu nại quyết định bồi thường vật chất cần thể hiện đầy đủ nội dung theo khoản 1 Điều 10 Nghị định 24/2018/NĐ-CP.

Ngày, tháng, năm làm đơn;
Họ tên, địa chỉ người khiếu nại;
Tên, địa chỉ bên bị khiếu nại; nội dung, lý do khiếu nại kèm tài liệu liên quan;
Yêu cầu giải quyết cụ thể;
Chữ ký hoặc điểm chỉ của người khiếu nại.

Đơn cần viện dẫn chính xác điều khoản Bộ luật Lao động 2019 và nội quy lao động bị vi phạm để tăng tính thuyết phục khi cơ quan có thẩm quyền xem xét.

5. Dịch vụ Luật sư tư vấn pháp luật lao động

Luật LCP hỗ trợ người lao động và doanh nghiệp trong các công việc sau liên quan đến khiếu nại quyết định bồi thường vật chất:

Đánh giá căn cứ pháp lý, mức bồi thường, trình tự ban hành quyết định bồi thường thiệt hại vật chất.
Soạn thảo đơn khiếu nại lần đầu, đơn khiếu nại lần hai đúng quy định Nghị định 24/2018/NĐ-CP.
Thu thập, hệ thống hóa chứng cứ chứng minh quyết định bồi thường không thỏa đáng.
Đại diện NLĐ làm việc với NSDLĐ, Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội trong quá trình giải quyết khiếu nại.
Tư vấn, đại diện khởi kiện vụ án lao động tại Tòa án khi khiếu nại không đạt kết quả.
Tư vấn doanh nghiệp xây dựng nội quy lao động, quy trình xử lý trách nhiệm vật chất đúng pháp luật.

Kết luận

Trình tự khiếu nại quyết định bồi thường vật chất đòi hỏi người lao động nắm rõ căn cứ pháp lý, thời hiệu và thẩm quyền giải quyết ở từng bước để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Quý khách hàng cần tư vấn cụ thể về hồ sơ khiếu nại, thời hiệu hoặc muốn luật sư đại diện làm việc với doanh nghiệp, cơ quan lao động, vui lòng liên hệ Luật LCP qua Hotline: 0962275827 để được hỗ trợ trực tiếp.

Tác giả

Võ Mộng Thu