Trường hợp giảm trừ tiền phạt vi phạm thuế VAT của doanh nghiệp phát sinh khi người nộp thuế chứng minh được nguyên nhân khách quan hoặc chủ động khắc phục hậu quả vi phạm. Nội dung dưới đây trình bày các trường hợp, thủ tục và căn cứ pháp lý liên quan.
1. Các trường hợp được xét giảm tiền phạt vi phạm hành chính về thuế VAT
1.1. Giảm tiền phạt vi phạm cho doanh nghiệp gặp thiên tai hoặc sự kiện bất khả kháng
Theo khoản 9 Điều 44 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, người nộp thuế bị phạt tiền do vi phạm hành chính về quản lý thuế nhưng bị thiệt hại trong trường hợp bất khả kháng thì được miễn tiền phạt.
Tổng số tiền được miễn tối đa không vượt quá giá trị tài sản, hàng hóa bị thiệt hại. Luật cũng quy định không miễn tiền phạt nếu người nộp thuế đã thực hiện xong quyết định xử phạt.
1.2. Giảm tiền phạt vi phạm do hoàn cảnh đặc biệt khó khăn về tài chính
Theo Điều 77 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (được sửa đổi, bổ sung 2020, 2025), tổ chức có thể được giảm một phần tiền phạt nếu đã được hoãn thi hành quyết định phạt tiền theo Điều 76, sau đó tiếp tục gặp khó khăn đặc biệt hoặc đột xuất về kinh tế do thiên tai, thảm họa, hỏa hoạn, dịch bệnh, đồng thời có xác nhận của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.
1.3. Áp dụng tình tiết giảm nhẹ cho doanh nghiệp chủ động khắc phục hậu quả
Theo Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính, người vi phạm có hành vi ngăn chặn, làm giảm bớt hậu quả của vi phạm hoặc tự nguyện khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại là tình tiết giảm nhẹ. Người vi phạm cũng có thể được xem xét giảm nhẹ nếu tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi hoặc tích cực giúp đỡ cơ quan chức năng phát hiện, xử lý vi phạm.
Nghị định 310/2025 đồng thời quy định nếu có 01 tình tiết giảm nhẹ thì áp dụng mức giảm 10% mức tiền phạt trung bình của khung; nếu có từ 02 tình tiết giảm nhẹ trở lên thì áp dụng mức tối thiểu của khung tiền phạt.
2. Phân định phạt vi phạm và nghĩa vụ hóa đơn trong hoạt động kinh doanh
2.1. Chi phí bồi thường có được tính vào chi phí không khi xác định thuế TNDN
Theo Điều 9 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, khoản tiền phạt do vi phạm hành chính là khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
Khoản 2 Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP cũng xác định các khoản tiền phạt về vi phạm hành chính, trong đó có vi phạm pháp luật về thuế và tiền chậm nộp thuế, thuộc nhóm chi phí không được trừ.
2.2. Nhận tiền bồi thường vi phạm hợp đồng có phải xuất hóa đơn không
Theo khoản 1 Điều 14 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, các khoản thu về bồi thường bằng tiền không liên quan đến việc bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ không được tính vào giá tính thuế GTGT.
Vì vậy, trường hợp doanh nghiệp nhận tiền bồi thường do đối tác vi phạm hợp đồng, nếu khoản tiền này thực chất chỉ là khoản bồi thường và không phải tiền bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ thì về nguyên tắc không phải tính thuế GTGT và không phải lập hóa đơn GTGT cho khoản tiền bồi thường.
2.3. Quy định ghi nhận chi phí bồi thường vi phạm hợp đồng
Khoản tiền phạt, bồi thường do vi phạm hợp đồng được doanh nghiệp bên chi trả ghi nhận vào tài khoản 811 – chi phí khác, theo nguyên tắc kế toán quy định tại Điều 94 Thông tư 200/2014/TT-BTC.
Bên nhận khoản bồi thường ghi nhận vào tài khoản 711 – thu nhập khác, và phần chênh lệch dương giữa khoản thu và khoản chi từ tiền phạt, bồi thường trong kỳ được tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.
3. Hồ sơ và thủ tục đề nghị giảm tiền phạt vi phạm thuế VAT cho doanh nghiệp
Doanh nghiệp muốn được xem xét giảm trừ tiền phạt vi phạm hành chính về thuế VAT cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ theo quy định.
Việc nộp hồ sơ đúng thời hạn và đúng cơ quan có thẩm quyền quyết định khả năng được chấp thuận giảm trừ.
3.1. Văn bản đề nghị giảm tiền phạt vi phạm hành chính thuế VAT
Đối với trường hợp đề nghị miễn tiền phạt do bất khả kháng, Điều 43 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (Điều này được sửa đổi bởi Khoản 6 Điều 1 Nghị định 102/2021/NĐ-CP) quy định hồ sơ gồm đơn đề nghị miễn tiền phạt và các tài liệu chứng minh sự kiện bất khả kháng, thiệt hại thực tế. Trong đơn, doanh nghiệp cần nêu rõ:
- Lý do đề nghị miễn;
- Sự kiện bất khả kháng xảy ra khi nào, ở đâu;
- Tài sản, hàng hóa bị thiệt hại;
- Giá trị thiệt hại;
- Số tiền phạt còn phải nộp;
- Số tiền phạt và tiền chậm nộp tiền phạt, nếu có, đề nghị được miễn.
Trường hợp doanh nghiệp đề nghị giảm tiền phạt theo Điều 77 Luật Xử lý vi phạm hành chính, hồ sơ phải thể hiện doanh nghiệp đã thuộc trường hợp được hoãn thi hành quyết định phạt tiền và sau đó tiếp tục gặp khó khăn đặc biệt hoặc đột xuất về kinh tế do các sự kiện được luật quy định.
3.2. Giấy tờ xác nhận thiệt hại và chứng minh thực tế tài chính doanh nghiệp
Đối với trường hợp bất khả kháng, doanh nghiệp cần chuẩn bị tài liệu chứng minh cả sự kiện và thiệt hại. Theo Điều 43 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hồ sơ có thể bao gồm:
- Văn bản xác nhận doanh nghiệp bị thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ hoặc sự kiện bất khả kháng khác;
- Biên bản kiểm kê, xác định giá trị thiệt hại vật chất;
- Biên bản xác định giá trị thiệt hại của tổ chức có chức năng định giá;
- Hồ sơ bồi thường thiệt hại được cơ quan bảo hiểm chấp nhận, nếu có;
- Hồ sơ xác định trách nhiệm bồi thường của tổ chức, cá nhân có liên quan, nếu có.
3.3. Quy trình nộp hồ sơ giảm trừ doanh nghiệp cần thực hiện tại cơ quan thuế quản lý
Doanh nghiệp nộp hồ sơ đề nghị giảm tiền phạt trực tiếp tại cơ quan thuế quản lý hoặc qua Cổng thông tin điện tử ngành Thuế trong thời hạn quy định kể từ ngày phát sinh sự kiện làm căn cứ đề nghị.
Cơ quan thuế tiếp nhận, xem xét hồ sơ và ban hành quyết định miễn, giảm tiền phạt hoặc văn bản từ chối nêu rõ lý do trong thời hạn xử lý theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
4. Dịch vụ luật sư tư vấn và hỗ trợ giải trình giảm phạt thuế tại LCP Law Firm
LCP Law Firm hỗ trợ doanh nghiệp toàn diện trong quá trình đề nghị giảm tiền phạt vi phạm thuế VAT, bao gồm:
- Rà soát quyết định xử phạt, xác định căn cứ pháp lý và khả năng được miễn, giảm tiền phạt theo quy định hiện hành.
- Tư vấn phân loại đúng bản chất khoản phạt vi phạm hành chính và khoản bồi thường vi phạm hợp đồng để xử lý thuế chính xác.
- Soạn thảo văn bản đề nghị giảm tiền phạt, thu thập và hoàn thiện hồ sơ chứng minh thiệt hại theo yêu cầu cơ quan thuế.
- Đại diện doanh nghiệp làm việc, giải trình trực tiếp với cơ quan thuế trong quá trình xem xét hồ sơ giảm trừ.
- Tư vấn ghi nhận chi phí bồi thường, xử lý hóa đơn, chứng từ đúng quy định pháp luật thuế hiện hành.
- Hỗ trợ khiếu nại quyết định xử phạt hoặc quyết định từ chối giảm tiền phạt chưa đúng trình tự, thủ tục.
Kết luận
Doanh nghiệp cần nắm rõ các trường hợp giảm trừ tiền phạt vi phạm thuế VAT của doanh nghiệp để bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi gặp sự kiện bất khả kháng hoặc khó khăn tài chính. Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn vui lòng liên hệ LCP Law Firm theo Hotline 0962275827 để được hỗ trợ kịp thời.
