Tranh chấp chi phí đào tạo, người lao động cần chuẩn bị chứng cứ gì là câu hỏi phát sinh phổ biến khi doanh nghiệp yêu cầu hoàn trả chi phí đào tạo sau khi người lao động nghỉ việc. Việc xác định đúng nghĩa vụ pháp lý và thu thập chứng cứ phù hợp quyết định kết quả giải quyết tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền hoặc Tòa án. Quý khách hàng có thể tham khảo nội dung phân tích cụ thể dưới đây.
1. Các quy định về đào tạo nghề trong lao động
Hai bên phải ký kết hợp đồng đào tạo nghề khi người lao động được đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, đào tạo lại ở trong nước hoặc nước ngoài từ kinh phí của người sử dụng lao động, theo khoản 1 Điều 62 Bộ luật Lao động 2019. Hợp đồng đào tạo nghề là văn bản riêng biệt, không gộp chung vào hợp đồng lao động. Đây là căn cứ pháp lý xác định quyền, nghĩa vụ của các bên trong suốt quá trình đào tạo và sau khi kết thúc khóa học.
Hợp đồng đào tạo nghề phải được lập thành 02 bản, mỗi bên giữ 01 bản, cũng theo khoản 1 Điều 62 BLLĐ. Việc thiếu hợp đồng đào tạo nghề bằng văn bản khiến doanh nghiệp gặp bất lợi lớn khi phát sinh tranh chấp, vì không có căn cứ chứng minh cam kết của người lao động. Người lao động cũng cần lưu giữ bản hợp đồng đào tạo nghề của mình ngay từ thời điểm ký kết.
2. Các nội dung cơ bản của hợp đồng đào tạo nghề
Hợp đồng đào tạo nghề phải có các nội dung chủ yếu theo khoản 2 Điều 62 BLLĐ. Đây là những điều khoản bắt buộc, thiếu bất kỳ nội dung nào cũng khiến hợp đồng có nguy cơ bị coi là không đầy đủ về hình thức. Người lao động cần đối chiếu hợp đồng đào tạo nghề đã ký với danh mục nội dung dưới đây trước khi xảy ra tranh chấp.
Nội dung chủ yếu bao gồm:
- Nghề đào tạo;
- Địa điểm, thời gian và tiền lương trong thời gian đào tạo;
- Thời hạn cam kết phải làm việc sau khi được đào tạo;
- Chi phí đào tạo và trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo;
- Trách nhiệm của người sử dụng lao động;
- Trách nhiệm của người lao động.
Trong thực tiễn tranh chấp, điều khoản về thời hạn cam kết làm việc và trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo là nội dung bị viện dẫn nhiều nhất. Người lao động cần xác định rõ hợp đồng đào tạo nghề của mình có ghi nhận đầy đủ hai nội dung này hay không, vì đây là cơ sở trực tiếp để xác định mức bồi hoàn nếu có tranh chấp phát sinh.
3. Chi phí đào tạo nghề gồm những gì
Chi phí đào tạo bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ, theo khoản 3 Điều 62 BLLĐ. Quy định này giới hạn phạm vi chi phí mà người lao động có thể phải hoàn trả, không cho phép doanh nghiệp tự ý cộng thêm các khoản chi phí không có chứng từ hoặc mang tính chất phạt vi phạm. Đây là điểm mấu chốt người lao động cần nắm để phản bác yêu cầu bồi hoàn vượt mức của doanh nghiệp.
Chi phí đào tạo cụ thể gồm:
- Chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập;
- Chi phí trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành;
- Các chi phí khác hỗ trợ cho người học;
- Tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người học trong thời gian đi học;
- Chi phí đi lại, chi phí sinh hoạt nếu người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài.
Chi phí đào tạo được doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận cụ thể trong hợp đồng đào tạo nghề, làm căn cứ xác định mức bồi hoàn nếu người lao động vi phạm cam kết làm việc theo khoản 3 Điều 62 BLLĐ.
4. Trách nhiệm của người lao động khi vi phạm hợp đồng đào tạo nghề
Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật phải hoàn trả chi phí đào tạo quy định tại Điều 62 BLLĐ, theo khoản 3 Điều 40 BLLĐ. Nghĩa vụ này phát sinh cùng với nghĩa vụ bồi thường nửa tháng tiền lương và khoản tiền tương ứng với những ngày không báo trước. Doanh nghiệp cần xác định rõ việc chấm dứt hợp đồng của người lao động có thuộc trường hợp trái pháp luật hay không trước khi yêu cầu hoàn trả.
Nghĩa vụ hoàn trả chi phí đào tạo chỉ phát sinh khi người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật, theo khoản 3 Điều 40 BLLĐ. Trường hợp người lao động chấm dứt hợp đồng lao động đúng quy định tại Điều 35 BLLĐ (đơn phương chấm dứt hợp pháp) thì không phát sinh nghĩa vụ bồi hoàn, trừ khi hợp đồng đào tạo nghề có thỏa thuận riêng về việc này.
Trách nhiệm của người lao động khi vi phạm hợp đồng đào tạo nghề gồm:
- Hoàn trả chi phí đào tạo thực tế đã được ghi nhận trong hợp đồng đào tạo nghề;
- Hoàn trả theo tỷ lệ thời gian chưa thực hiện cam kết làm việc, nếu hợp đồng đào tạo nghề có thỏa thuận cụ thể;
- Không phải chịu khoản phạt vi phạm hoặc bồi thường vượt quá chi phí đào tạo thực tế.
5. Các trường hợp người lao động không phải bồi thường chi phí đào tạo
Không phải mọi trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động đều làm phát sinh nghĩa vụ hoàn trả chi phí đào tạo. Người lao động cần xác định đúng trường hợp của mình để có căn cứ phản bác yêu cầu bồi hoàn không phù hợp từ phía doanh nghiệp. Việc phân biệt các trường hợp này cũng giúp doanh nghiệp tránh yêu cầu bồi hoàn không có căn cứ pháp lý.
Các trường hợp người lao động không phải bồi thường chi phí đào tạo bao gồm:
- Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường, theo khoản 2 Điều 27 BLLĐ;
- Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đúng quy định tại Điều 35 BLLĐ và hợp đồng đào tạo nghề không có thỏa thuận về bồi hoàn trong trường hợp chấm dứt hợp pháp;
- Người lao động đã hoàn thành đầy đủ thời hạn cam kết làm việc theo hợp đồng đào tạo nghề trước khi chấm dứt hợp đồng lao động;
- Chi phí phát sinh không có chứng từ hợp lệ theo khoản 3 Điều 62 BLLĐ, không được tính vào chi phí đào tạo phải hoàn trả.
6. Thu thập và cung cấp chứng cứ trong tranh chấp lao động
6.1. Các thuộc tính của chứng cứ
Chứng cứ trong vụ việc dân sự là những gì có thật được đương sự và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác giao nộp, xuất trình cho Tòa án trong quá trình tố tụng, hoặc do Tòa án thu thập theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định, theo Điều 93 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Từ khái niệm này, chứng cứ trong tranh chấp chi phí đào tạo cần đáp ứng ba thuộc tính cơ bản. Người lao động cần kiểm tra từng tài liệu dự kiến cung cấp theo các thuộc tính dưới đây trước khi nộp cho cơ quan giải quyết tranh chấp.
Ba thuộc tính của chứng cứ gồm:
- Tính khách quan: tài liệu, sự việc phải có thật, không bị chỉnh sửa hoặc dàn dựng;
- Tính liên quan: chứng cứ phải gắn trực tiếp với nội dung tranh chấp chi phí đào tạo;
- Tính hợp pháp: chứng cứ phải được thu thập theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.
6.2. Các nguồn chứng cứ
Chứng cứ được thu thập từ các nguồn quy định tại Điều 94 BLTTDS. Việc xác định đúng nguồn chứng cứ giúp người lao động không bỏ sót các tài liệu có giá trị chứng minh trong hồ sơ tranh chấp.
Các nguồn chứng cứ bao gồm:
- Tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử;
- Vật chứng;
- Lời khai của đương sự;
- Lời khai của người làm chứng;
- Kết luận giám định;
- Biên bản ghi kết quả thẩm định tại chỗ;
- Kết quả định giá tài sản, thẩm định giá tài sản;
- Văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý do người có chức năng lập;
- Văn bản công chứng, chứng thực.
6.3. Các chứng cứ mà người lao động cần cung cấp
Người lao động cần chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh nội dung đào tạo, chi phí thực tế và quá trình thực hiện cam kết làm việc. Việc thiếu chứng cứ khiến người lao động ở thế bất lợi khi doanh nghiệp yêu cầu hoàn trả chi phí đào tạo vượt mức thực tế.
Chứng cứ cần chuẩn bị bao gồm:
- Hợp đồng đào tạo nghề đã ký giữa hai bên;
- Hợp đồng lao động và các phụ lục liên quan đến thời hạn cam kết làm việc;
- Chứng từ, hóa đơn thể hiện chi phí đào tạo thực tế mà doanh nghiệp đã chi trả;
- Quyết định cử đi đào tạo, văn bằng, chứng chỉ hoàn thành khóa học;
- Bảng lương, chứng từ chi trả tiền lương trong thời gian đào tạo;
- Biên bản bàn giao công việc, quyết định chấm dứt hợp đồng lao động;
- Email, tin nhắn trao đổi liên quan đến thỏa thuận đào tạo hoặc chấm dứt hợp đồng.
7. Dịch vụ Luật sư tư vấn về pháp luật lao động
Luật LCP hỗ trợ cả người sử dụng lao động và người lao động trong các tranh chấp chi phí đào tạo, bao gồm:
- Tư vấn quy định pháp luật lao động về hợp đồng đào tạo nghề, chi phí đào tạo cho cả người lao động và người sử dụng lao động.
- Rà soát hợp đồng đào tạo nghề, xác định tính hợp pháp và đầy đủ của các nội dung chủ yếu theo quy định.
- Đánh giá rủi ro pháp lý đối với người lao động và người sử dụng lao động khi phát sinh tranh chấp chi phí đào tạo.
- Hỗ trợ thu thập, rà soát chứng cứ chứng minh chi phí đào tạo thực tế và quá trình thực hiện cam kết làm việc để bảo vệ quyền lợi các bên.
- Soạn thảo đơn khiếu nại, yêu cầu hoặc hồ sơ đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết khi quyền lợi bị xâm phạm.
- Đại diện thương lượng, hòa giải hoặc tham gia giải quyết tranh chấp lao động tại Tòa án nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
>>> Xem thêm: Khởi kiện công ty do chấm dứt hợp đồng lao động trái luật
Kết luận
Quý khách hàng đang đối mặt với tranh chấp chi phí đào tạo cần chuẩn bị đầy đủ hợp đồng đào tạo nghề, chứng từ chi phí và tài liệu chứng minh quá trình thực hiện cam kết làm việc để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Việc xác định đúng căn cứ pháp lý và thu thập chứng cứ ngay từ đầu giúp rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp.
Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn cụ thể, vui lòng liên hệ Luật LCP qua Hotline: 0962275827 để được hỗ trợ kịp thời.
