Người lao động nghỉ việc thế nào để không phải bồi thường chi phí đào tạo phụ thuộc vào cách chấm dứt hợp đồng lao động sau khi được cử đi đào tạo. Nghĩa vụ bồi thường phát sinh khi người lao động vi phạm cam kết trong hợp đồng đào tạo nghề hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật, trong khi chấm dứt hợp đồng đúng theo quy định của pháp luật giúp tránh nghĩa vụ này với người sử dụng lao động. Luật LCP phân tích các trường hợp cụ thể dưới đây.
1. Các quy định về đào tạo nghề trong lao động
Pháp luật lao động quy định trách nhiệm đào tạo nghề tại nhiều điều khoản của Bộ luật Lao động 2019 (BLLĐ). Các quy định này xác lập quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động, người lao động khi tổ chức đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề. Đây là nền tảng để xác định trách nhiệm bồi thường chi phí đào tạo khi người lao động nghỉ việc.
Điều 60 BLLĐ quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc xây dựng kế hoạch, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho người lao động đang làm việc. Điều 61 BLLĐ quy định về học nghề, tập nghề để làm việc cho người sử dụng lao động, áp dụng khi doanh nghiệp tuyển người vào học nghề, tập nghề trước khi giao kết hợp đồng lao động.
Điều 62 BLLĐ quy định về hợp đồng đào tạo nghề giữa người sử dụng lao động và người lao động, áp dụng khi người lao động được đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, đào tạo lại trong nước hoặc nước ngoài từ kinh phí của người sử dụng lao động. Theo khoản 1 Điều 62 BLLĐ, hai bên bắt buộc ký kết hợp đồng đào tạo nghề bằng văn bản, lập thành 02 bản, mỗi bên giữ 01 bản.
2. Chi phí đào tạo nghề gồm những gì
Chi phí đào tạo nghề được xác định cụ thể tại khoản 3 Điều 62 BLLĐ, làm căn cứ tính mức bồi thường khi người lao động vi phạm nghĩa vụ. Quy định này áp dụng cho cả trường hợp đào tạo trong nước và đào tạo tại nước ngoài. Luật LCP liệt kê các khoản chi phí đào tạo theo quy định pháp luật hiện hành dưới đây.
Theo khoản 3 Điều 62 BLLĐ, chi phí đào tạo bao gồm:
- Các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập;
- Chi phí trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành;
- Các chi phí khác hỗ trợ cho người học;
- Tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người học trong thời gian đi học.
Trường hợp người lao động được cử đi đào tạo tại nước ngoài, tổng chi phí đào tạo còn bao gồm chi phí đi lại và chi phí sinh hoạt trong thời gian đào tạo ở nước ngoài.
Ngoài khoản 3 Điều 62 BLLĐ, khoản 2 Điều 61 Luật GDNN quy định thêm về học bổng, chi phí đào tạo mà người sử dụng lao động cấp cho người học theo hợp đồng đào tạo. Khi người lao động không thực hiện đúng cam kết thời hạn làm việc, khoản chi phí bồi hoàn được xác định dựa trên học bổng và chi phí đào tạo đã cấp, không chỉ giới hạn ở các khoản chi trực tiếp cho khóa đào tạo.
3. Các trường hợp người lao động phải bồi thường chi phí đào tạo khi nghỉ việc
Người lao động phải bồi thường chi phí đào tạo khi vi phạm nghĩa vụ đã cam kết trong hợp đồng đào tạo nghề hoặc chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật. Căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường nằm tại BLLĐ và Luật GDNN. Luật LCP liệt kê các trường hợp cụ thể dưới đây.
Người lao động phải bồi thường chi phí đào tạo khi:
- Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật; theo khoản 3 Điều 40 BLLĐ, phải hoàn trả chi phí đào tạo quy định tại Điều 62 BLLĐ;
- Vi phạm nội dung khác đã cam kết trong hợp đồng đào tạo nghề, như bỏ dở khóa đào tạo không có lý do chính đáng;
- Chấm dứt hợp đồng lao động đúng pháp luật nhưng hợp đồng đào tạo nghề có thỏa thuận riêng về trách nhiệm bồi hoàn chi phí đào tạo khi chấm dứt trước thời hạn cam kết.
Mức hoàn trả cần được xác định trên cơ sở chi phí đào tạo thực tế, các nội dung đã thỏa thuận trong hợp đồng đào tạo nghề và căn cứ pháp lý áp dụng đối với từng trường hợp. Doanh nghiệp cần có hợp đồng đào tạo nghề hợp lệ, có nội dung rõ ràng về trách nhiệm hoàn trả để yêu cầu bồi thường.
4. Các trường hợp người lao động không phải bồi thường chi phí đào tạo khi nghỉ việc
Người lao động nghỉ việc có phải bồi thường chi phí đào tạo hay không phụ thuộc vào việc chấm dứt hợp đồng lao động và thực hiện cam kết đào tạo có đúng quy định pháp luật hay không. Luật LCP tổng hợp một số trường hợp phổ biến người lao động có thể không phải bồi hoàn chi phí đào tạo:
- Chấm dứt hợp đồng lao động đúng căn cứ, đúng thời hạn báo trước và hợp đồng đào tạo không quy định nghĩa vụ bồi hoàn trong trường hợp này;
- Đã hoàn thành thời hạn cam kết làm việc sau đào tạo theo khoản 2 Điều 61 Luật Giáo dục nghề nghiệp;
- Người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc sa thải trái pháp luật, khiến người lao động không có lỗi trong việc không hoàn thành cam kết;
- Không có hợp đồng đào tạo nghề bằng văn bản hoặc hợp đồng không ghi nhận đầy đủ nội dung về chi phí đào tạo và trách nhiệm hoàn trả theo Điều 62 Bộ luật Lao động 2019;
- Hai bên có thỏa thuận miễn hoặc không yêu cầu hoàn trả chi phí đào tạo.
Người lao động cần lưu giữ hợp đồng lao động, hợp đồng đào tạo nghề và văn bản chấm dứt hợp đồng để làm căn cứ chứng minh việc chấm dứt hợp đồng đúng theo quy định của pháp luật khi phát sinh tranh chấp.
5. Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật lao động
Luật LCP cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật lao động cho cả người lao động và người sử dụng lao động liên quan đến chi phí đào tạo nghề và trách nhiệm bồi hoàn khi chấm dứt hợp đồng lao động. Đội ngũ luật sư đánh giá tính hợp pháp của yêu cầu bồi thường dựa trên BLLĐ, Luật GDNN và nội dung hợp đồng đào tạo nghề. Dịch vụ được thiết kế phù hợp với nhu cầu của từng bên trong quan hệ lao động.
Dịch vụ dành cho người lao động gồm:
- Tư vấn quyền và nghĩa vụ bồi thường chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng lao động;
- Đánh giá tính hợp pháp của yêu cầu bồi hoàn chi phí đào tạo từ người sử dụng lao động;
- Hỗ trợ soạn thảo văn bản phản hồi, khiếu nại khi bị yêu cầu bồi thường không đúng quy định của pháp luật;
- Đại diện thương lượng, hòa giải hoặc tham gia giải quyết tranh chấp tại Tòa án.
Dịch vụ dành cho người sử dụng lao động gồm:
- Soạn thảo, rà soát hợp đồng đào tạo nghề theo Điều 62 BLLĐ, đảm bảo đầy đủ nội dung về chi phí đào tạo và trách nhiệm hoàn trả;
- Tư vấn xây dựng cam kết thời hạn làm việc sau đào tạo phù hợp Luật GDNN;
- Hỗ trợ thu thập chứng cứ, tính toán chi phí đào tạo thực tế để yêu cầu bồi hoàn;
- Đại diện doanh nghiệp giải quyết tranh chấp về bồi thường chi phí đào tạo tại Tòa án.
>>> Xem thêm: Dịch vụ luật sư tham gia hòa giải tranh chấp lao động
Kết luận
Người lao động nghỉ việc thế nào để không phải bồi thường chi phí đào tạo phụ thuộc vào việc chấm dứt hợp đồng đúng theo quy định của pháp luật và tuân thủ cam kết trong hợp đồng đào tạo nghề. Người sử dụng lao động cũng cần hợp đồng đào tạo nghề chặt chẽ để bảo vệ quyền yêu cầu bồi thường hợp pháp. Luật LCP hỗ trợ cả hai bên xử lý tranh chấp về chi phí đào tạo.
Quý khách hàng cần tư vấn, vui lòng liên hệ Hotline 0962275827.
