Tội lừa dối khách hàng đi tù từ 01 năm đến 05 năm tùy theo mức độ vi phạm, hoặc bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm đối với trường hợp nhẹ theo Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015. Hành vi cân đong đo gian dối, đánh tráo hàng hóa trong mua bán dịch vụ gây thiệt hại cho khách hàng thuộc diện truy cứu trách nhiệm hình sự khi thu lợi bất chính từ 5 triệu đồng trở lên hoặc tái phạm sau khi bị xử phạt hành chính. Bài viết phân tích các yếu tố cấu thành tội lừa dối khách hàng, mức hình phạt áp dụng và sự khác biệt với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
1. Yếu tố cấu thành tội lừa dối khách hàng
Tội lừa dối khách hàng được quy định tại Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Hành vi phạm tội xảy ra trong hoạt động mua bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ thông qua các thủ đoạn gian dối. Quý khách cần nắm rõ các yếu tố cấu thành để xác định trách nhiệm hình sự.
Chủ thể
Chủ thể của tội phạm là người từ đủ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015(sửa đổi, bổ sung 2017). Người phạm tội thường là nhân viên bán hàng, nhân viên cung cấp dịch vụ hoặc chủ cơ sở kinh doanh có quyền hạn trong giao dịch thương mại. Chủ thể không giới hạn ở thương nhân mà bao gồm bất kỳ cá nhân nào tham gia hoạt động mua bán.
Khách thể
Khách thể của tội phạm bao gồm trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước và quyền lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng. Đối tượng tác động là tiền bạc, hàng hóa, vật phẩm trong quá trình trao đổi thương mại.
Hậu quả là thiệt hại vật chất về tài sản, thiệt hại phi vật chất về uy tín kinh doanh, lòng tin của xã hội vào hoạt động thương mại.
Mặt chủ quan
Mặt chủ quan của tội lừa dối khách hàng là lỗi cố ý. Người phạm tội nhận thức rõ hành vi gian dối trong mua bán, dự kiến hậu quả thiệt hại cho khách hàng nhưng vẫn mong muốn thực hiện.
Động cơ thường là thu lợi bất chính, tuy nhiên động cơ và mục đích không phải dấu hiệu bắt buộc của tội lừa dối khách hàng.
Mặt khách quan
Mặt khách quan thể hiện qua ba hành vi: cân đong đo đếm tính gian, đánh tráo hàng hóa và thủ đoạn gian dối khác. Cân đong đo gian là hành vi tính toán không chính xác về số lượng, khối lượng, trọng lượng, kích thước hàng hóa gây thiệt hại cho khách hàng. Đánh tráo hàng là giao hàng không đúng chất lượng, chủng loại so với thỏa thuận hoặc đơn hàng đã đặt. Thủ đoạn gian dối khác bao gồm các hành vi làm khách hàng nhầm lẫn về chất lượng, nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa.
Hành vi bị coi là tội phạm khi thuộc một trong hai trường hợp: đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án nhưng chưa được xóa án tích mà còn vi phạm; hoặc thu lợi bất chính từ 5 triệu đồng trở lên theo khoản 1 Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015.
2. Khung hình phạt tội lừa dối khách hàng
Khung hình phạt tội lừa dối khách hàng được phân hóa theo mức độ nguy hiểm của hành vi. Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015 quy định hai khung hình phạt chính và hình phạt bổ sung. Quý khách hàng cần xác định khung hình phạt áp dụng dựa trên các tình tiết định khung.
Khung hình phạt cơ bản
Theo khoản 1 Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) thì người nào trong việc mua, bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ mà cân, đong, đo, đếm, tính gian hàng hóa, dịch vụ hoặc dùng thủ đoạn gian dối khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm:
- Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
- Thu lợi bất chính từ 5.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng.
Khung hình phạt tăng nặng
Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
- Có tổ chức;
- Có tính chất chuyên nghiệp;
- Dùng thủ đoạn xảo quyệt;
- Thu lợi bất chính 50.000.000 đồng trở lên
Hình phạt bổ sung
Theo Khoản 3 Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 quy định người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Quý khách lưu ý rằng hình phạt cao nhất của tội lừa dối khách hàng là 05 năm tù theo quy định tại khoản 2 Điều 198, thấp hơn đáng kể so với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có thể bị phạt tù chung thân. Sự khác biệt này phản ánh tính chất, mức độ nguy hiểm khác nhau giữa hai tội danh.
3. Phân biệt tội lừa dối khách hàng và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Tội lừa dối khách hàng và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có nhiều điểm tương đồng về thủ đoạn thực hiện. Cả hai đều sử dụng hành vi gian dối để thu lợi bất chính. Quý khách cần phân biệt rõ để xác định đúng tội danh và hậu quả pháp lý.
| Tiêu chí | Lừa đảo chiếm đoạt tài sản | Lừa dối khách hàng |
| Căn cứ pháp lý | Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) | Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) |
| Khái niệm | Lừa đảo chiếm đoạt tài sản là người phạm tội có hành vi áp dụng các hình thức, thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác. | Là trong việc mua, bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ mà cân, đong, đo, đếm, tính gian hàng hóa, dịch vụ hoặc dùng thủ đoạn gian dối khác trong việc mua bán để thu lợi bất chính. |
| Khách thể | Tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” nằm trong chương các tội xâm phạm sở hữu, do vậy mặt khách thể của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hành vi xâm phạm trực tiếp vào quyền sở hữu tài sản của người khác được pháp luật bảo vệ. Đối tượng tác động của tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” là tài sản, mà theo khoản 1, Điều 105, Bộ luật Dân sự năm 2015 thì tài sản bao gồm: “Vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản”. Tuy nhiên, đối tượng của tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” có thể thuộc bất kỳ hình thức sở hữu nào nhưng phải được pháp luật thừa nhận và thể hiện dưới dạng vật chất, do đó những gì không thuộc về vật chất thì không thể là đối tượng của tội của hành vi chiếm đoạt. | Là trật tự quản lý kinh tế mà cụ thể là trật tự trong việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ. |
| Mặt chủ quan | – Mục đích: là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm. Mục đích chiếm đoạt tài sản của người phạm tội có trước khi thực hiện thủ đoạn gian dối và hành vi chiếm đoạt tài sản. – Lỗi: tội phạm thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp. | – Động cơ, mục đích của người phạm tội này không phải là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm. Tuy nhiên, động cơ của người phạm tội lừa dối khách hàng bao giờ cũng vì động cơ tư lợi. – Lỗi: tội phạm thực hiện với lỗi cố ý (cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp). |
| Mặt khách quan | Mặt khách quan của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác. Thủ đoạn gian đối của người phạm tội là những hành vi nhằm tạo ra thông tin sai lệch, không đúng sự thật để đánh lừa người khác. Lưu ý: Hành vi lừa dối trong cân đo đong đếm là gian lận số lượng, khối lượng, kích thước hàng hóa/dịch vụ khi mua bán, sử dụng thủ đoạn như cân non, tính gian, đánh tráo sản phẩm kém chất lượng, nhằm thu lợi bất chính, cấu thành Tội Lừa dối khách hàng (Điều 198 BLHS 2015) không phải lừa đảo chiếm đoạt tài sản Hành vi chiếm đoạt tài sản có thể là chiếm đoạt tiền, vàng, kim loại quý, vật dụng có giá trị,… Tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” là tội phạm có cấu thành vật chất, tức là cấu thành tội phạm có dấu hiệu, hậu quả nguy hiểm cho xã hội. Tội phạm hoàn thành là khi người phạm tội chiếm đoạt được tài sản | Gian dối trong các lĩnh vực mua, bán bằng thủ đoạn cân, đong, đo, đếm, tính gian, đánh tráo mặt hàng để lấy tiền của khách hàng. |
| Hình phạt cao nhất | Hình phạt cao nhất là tù chung thân | Hình phạt cao nhất là 5 năm tù |
4. Dịch vụ luật sư bào chữa tội lừa dối khách hàng
Luật sư bào chữa tội lừa dối khách hàng cung cấp dịch vụ pháp lý toàn diện cho bị can, bị cáo. Dịch vụ bao gồm tư vấn pháp luật, bào chữa tại cơ quan điều tra, tòa án. Quý khách hàng có quyền thuê luật sư từ khi bị khởi tố bị can
Nhiệm vụ luật sư bào chữa tội lừa dối khách hàng tại Luật LCP:
- Nghiên cứu hồ sơ vụ án, phân tích các tài liệu, chứng cứ, lời khai để xác định yếu tố cấu thành tội phạm và tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự
- Tư vấn quyền và nghĩa vụ của bị can, bị cáo
- Gặp gỡ, trao đổi với bị can, bị cáo tại cơ quan điều tra, trại tạm giam để thu thập thông tin, xây dựng phương án bào chữa
- Tham gia hỏi cung, đối chất, thực nghiệm điều tra tại cơ quan điều tra
- Thu thập, đề xuất điều tra bổ sung các tài liệu, chứng cứ chứng minh tình tiết có lợi cho bị can, bị cáo
- Phân tích dấu hiệu phân biệt giữa tội lừa dối khách hàng và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản để tranh luận định tội chính xác
- Tham gia phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm, trình bày bản bào chữa, đưa ra lập luận pháp lý bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thân chủ
- Đề xuất các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự
- Hỗ trợ gia đình bị can, bị cáo trong quá trình tố tụng hình sự, giải đáp thắc mắc pháp lý, theo dõi tiến độ giải quyết vụ án
Kết luận
Tội lừa dối khách hàng đi tù từ 01 năm đến 05 năm tùy theo tính chất, mức độ vi phạm hoặc bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm đối với trường hợp nhẹ. Quý khách cần tìm hiểu yếu tố cấu thành tội phạm, khung hình phạt áp dụng và sự khác biệt với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản để có phương án ứng phó phù hợp. Luật LCP cung cấp dịch vụ tư vấn, bào chữa tội lừa dối khách hàng với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, cam kết bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Quý khách. Liên hệ Hotline: 0962275827 để được tư vấn miễn phí.
