Thanh toán tiền mặt trên 20 triệu có gây vi phạm thuế VAT của doanh nghiệp là câu hỏi kế toán thường gặp khi xử lý hóa đơn mua vào giá trị lớn. Kể từ ngày 01/7/2025, Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 hạ ngưỡng bắt buộc chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt xuống 5 triệu đồng. Luật LCP phân tích hệ quả pháp lý, các tình huống thường gặp và giải pháp xử lý dưới đây.
1. Hệ quả pháp lý đối với thuế GTGT khi doanh nghiệp thanh toán tiền mặt trên 20 triệu
Thanh toán tiền mặt cho hóa đơn giá trị lớn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền khấu trừ thuế GTGT đầu vào của doanh nghiệp. Ba nội dung dưới đây làm rõ căn cứ pháp lý và mức độ ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.
>>> Xem thêm: Chưa đăng ký nội quy lao động thì có được xử lý kỷ luật
1.1. Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên
Trước ngày 01/7/2025, theo Thông tư số 219/2013/TT-BTC, hàng hóa, dịch vụ mua từng lần có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới đủ điều kiện khấu trừ.
Từ ngày 01/7/2025, điểm b khoản 2 Điều 14 Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 và Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP áp dụng ngưỡng từ 5 triệu đồng trở lên đã bao gồm thuế GTGT.
Do đó, giao dịch thanh toán tiền mặt trên 20 triệu đồng đương nhiên vượt ngưỡng này.
1.2. Bị loại toàn bộ số thuế VAT đầu vào khi không đáp ứng chứng từ thanh toán qua ngân hàng
Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, hàng hóa, dịch vụ mua vào từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, trừ các trường hợp đặc thù được quy định.
Nếu doanh nghiệp thanh toán tiền mặt và không thuộc trường hợp ngoại lệ, số thuế GTGT đầu vào tương ứng không đủ điều kiện khấu trừ.
Doanh nghiệp cần rà soát từng giao dịch thay vì mặc nhiên coi mọi trường hợp thanh toán tiền mặt là vi phạm hành chính.
1.3. Xác định việc không khấu trừ thuế có bị coi là hành vi vi phạm hành chính về thuế hay không
Việc không đáp ứng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt trước hết dẫn đến mất quyền khấu trừ số thuế GTGT đầu vào tương ứng.
Nếu doanh nghiệp vẫn kê khai khấu trừ và việc này dẫn đến thiếu số thuế phải nộp thì có thể phát sinh hành vi khai sai và bị xử lý theo Điều 45 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và quy định xử phạt hiện hành.
2. Các trường hợp thanh toán tiền mặt hóa đơn trên 20 triệu thường gặp và cách xử lý
Trên thực tế, doanh nghiệp gặp một số tình huống thanh toán tiền mặt vượt ngưỡng quy định mà không nhận diện được rủi ro ngay tại thời điểm phát sinh. Ba trường hợp dưới đây là những tình huống Luật LCP thường tiếp nhận tư vấn.
2.1. Mua nhiều hóa đơn trong cùng một ngày của một nhà cung cấp có tổng giá trị trên 20 triệu
Theo quy định tại Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, trường hợp mua nhiều hàng hóa, dịch vụ của cùng một người bán trong cùng một ngày với tổng giá trị từ 5 triệu đồng trở lên thì phải đáp ứng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt.
2.2. Thanh toán trả góp hoặc thanh toán nhiều lần bằng tiền mặt cho một hợp đồng trên 20 triệu
Đối với hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm, trả góp, doanh nghiệp thực hiện theo quy định tại Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Trường hợp chưa đến thời hạn thanh toán theo hợp đồng, doanh nghiệp có thể thực hiện khấu trừ theo điều kiện luật định; đến thời hạn thanh toán mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì phải điều chỉnh số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ tương ứng.
2.3. Phương pháp khắc phục bằng cách rút lại tiền mặt và thực hiện chuyển khoản qua ngân hàng
Trường hợp doanh nghiệp phát hiện đã thanh toán tiền mặt cho một giao dịch trên 20 triệu đồng, doanh nghiệp cần rà soát khả năng xử lý theo đúng bản chất giao dịch và quy định về chứng từ thanh toán.
Không nên lập chứng từ chuyển khoản mang tính đối phó hoặc không phản ánh giao dịch thực tế.
Nếu không đáp ứng được điều kiện khấu trừ, doanh nghiệp nên chủ động điều chỉnh số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ và thực hiện khai bổ sung theo quy định.
3. Rủi ro bị ấn định thuế và xử phạt hành chính liên quan đến thuế giá trị gia tăng
Khi số thuế GTGT khấu trừ không đủ điều kiện đã được kê khai trên tờ khai chính thức, doanh nghiệp đối mặt với ba nhóm rủi ro tài chính và pháp lý riêng biệt.
Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào thời điểm doanh nghiệp phát hiện sai sót và mức độ hợp tác trong quá trình cơ quan thuế xử lý. Ba nội dung dưới đây trình bày cụ thể từng loại rủi ro theo quy định hiện hành.
3.1. Xử phạt hành vi kê khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế GTGT phải nộp do khấu trừ không đúng
Việc xử lý vi phạm về quản lý thuế được thực hiện theo Điều 44 và Điều 45 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, đồng thời áp dụng quy định xử phạt hiện hành.
Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn và có hiệu lực từ ngày 16/01/2026.
3.2. Tính tiền chậm nộp tiền thuế GTGT phát sinh sau khi bị loại chi phí khấu trừ
Theo Điều 16 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, người nộp thuế phải nộp tiền chậm nộp đối với khoản thuế chậm nộp theo quy định.
Mức tiền chậm nộp được xác định theo khoản 2 Điều 16, với mức 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp. Doanh nghiệp cần chủ động xử lý số thuế thiếu để hạn chế thời gian phát sinh tiền chậm nộp.
3.3. Rủi ro bị thanh tra cơ quan thuế ấn định lại nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp
Theo Điều 24 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, cơ quan thuế có thể ấn định thuế trong các trường hợp người nộp thuế khai thuế không đầy đủ, không chính xác, không phản ánh đúng số liệu kế toán hoặc không xuất trình được sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ và tài liệu cần thiết.
4. Giải pháp kiểm soát chứng từ thanh toán nhằm đảm bảo quyền lợi thuế GTGT cho doanh nghiệp
Phòng ngừa rủi ro mất quyền khấu trừ thuế GTGT đòi hỏi doanh nghiệp xây dựng quy trình kiểm soát chứng từ thanh toán trước khi giao dịch phát sinh, không chỉ xử lý khi đã bị cơ quan thuế phát hiện.
Quy trình này cần gắn với bộ phận kế toán, thủ quỹ và người phê duyệt chi tiêu. Ba giải pháp dưới đây giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro ngay từ khâu thanh toán.
4.1. Thiết lập quy trình duyệt chi chặt chẽ đối với các giao dịch mua hàng trên 20 triệu
Doanh nghiệp cần quy định bằng văn bản nội bộ rằng mọi giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên phải được kiểm tra điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt trước khi phê duyệt.
Quy trình duyệt chi nên yêu cầu người đề nghị thanh toán cung cấp hóa đơn, hợp đồng và thông tin tài khoản của bên bán để kế toán kiểm tra trước khi thực hiện thanh toán.
4.2. Rà soát hình thức thanh toán và hợp thức hóa bộ hồ sơ chứng từ ngân hàng đi kèm
Định kỳ hằng tháng hoặc hằng quý, bộ phận kế toán cần đối chiếu danh sách hóa đơn mua vào từ 5 triệu đồng trở lên với chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Hồ sơ cần được lưu trữ đồng bộ gồm hóa đơn, hợp đồng, biên bản giao nhận hoặc nghiệm thu và chứng từ thanh toán theo quy định tại Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
4.3. Chủ động kê khai điều chỉnh bổ sung giảm khấu trừ thuế VAT trước khi cơ quan thuế kiểm tra
Theo khoản 5 Điều 12 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, doanh nghiệp phát hiện hồ sơ khai thuế có sai sót được khai bổ sung trong thời hạn 05 năm kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ của kỳ tính thuế có sai sót, thuộc các trường hợp luật định.
Đặc biệt, điểm a khoản 5 Điều 12 cho phép khai bổ sung trước khi cơ quan thuế hoặc cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định thanh tra, kiểm tra.
Theo khoản 2 Điều 44 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, doanh nghiệp khai bổ sung và tự giác nộp đủ thuế trước khi công bố quyết định kiểm tra, thanh tra tại trụ sở thì không bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
5. Dịch vụ luật sư tư vấn và hỗ trợ xử lý rủi ro thuế tại LCP Law Firm
Luật LCP hỗ trợ doanh nghiệp xử lý rủi ro liên quan đến thanh toán tiền mặt và điều kiện khấu trừ thuế GTGT theo phạm vi công việc sau:
- Rà soát toàn bộ hóa đơn mua vào từ 5 triệu đồng trở lên, đối chiếu với chứng từ thanh toán ngân hàng hiện có.
- Xác định mức độ rủi ro và số thuế GTGT có khả năng bị loại khấu trừ đối với từng hóa đơn không đủ điều kiện.
- Tư vấn phương án khắc phục hợp pháp, bao gồm điều chỉnh chứng từ thanh toán và kê khai bổ sung theo đúng thời hạn quy định.
- Xây dựng quy trình duyệt chi và kiểm soát chứng từ thanh toán nội bộ nhằm phòng ngừa vi phạm tái diễn.
- Đại diện doanh nghiệp làm việc, giải trình với cơ quan thuế quản lý trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế GTGT.
- Soạn thảo hồ sơ khiếu nại quyết định ấn định thuế hoặc quyết định xử phạt vi phạm hành chính khi có căn cứ pháp lý phù hợp.
- Cập nhật các văn bản pháp luật thuế mới ban hành có liên quan đến điều kiện khấu trừ và hình thức thanh toán không dùng tiền mặt.
Kết luận
Thanh toán tiền mặt trên 20 triệu đồng, dưới ngưỡng 5 triệu đồng theo quy định hiện hành, chắc chắn khiến doanh nghiệp mất quyền khấu trừ thuế GTGT đầu vào và có nguy cơ bị xử phạt, ấn định thuế nếu đã kê khai khấu trừ trước đó.
Quý khách hàng có nhu cầu rà soát hồ sơ thuế hoặc xử lý vướng mắc về khấu trừ thuế GTGT, vui lòng liên hệ Luật LCP qua Hotline: 0962275827 để được hỗ trợ trực tiếp.
