Quy định giảm nhẹ chế tài vi phạm thuế VAT áp dụng khi tổ chức, cá nhân nộp thuế có tình tiết giảm nhẹ trong quá trình bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 125/2020/NĐ-CP, thiết lập công thức tính mức phạt tiền cụ thể dựa trên số lượng tình tiết giảm nhẹ và tình tiết tăng nặng của từng vụ việc. Nội dung dưới đây trình bày chi tiết các quy định liên quan.
1. Nguyên tắc xác định tình tiết giảm nhẹ trong xử phạt hành chính trong lĩnh vực thuế
Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn tuân theo pháp luật về quản lý thuế và pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
1.1. Các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ xử phạt
Theo Điều 7 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung, mức phạt tiền đối với hành vi có khung phạt được xác định trên cơ sở mức trung bình của khung. Khi có tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng, mức phạt được điều chỉnh theo nguyên tắc của Điều 7.
Theo quy định tại Khoản 4 Điều 7 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 310/2025/NĐ-CP), mỗi tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng được tính giảm hoặc tăng 10% mức tiền phạt trung bình của khung; có từ 02 tình tiết giảm nhẹ trở lên thì áp dụng mức tối thiểu, có từ 02 tình tiết tăng nặng trở lên thì áp dụng mức tối đa của khung.
1.2. Các hành vi vi phạm pháp luật về thuế
Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định các nhóm hành vi vi phạm gồm: vi phạm thủ tục thuế, khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn; trốn thuế; vi phạm quy định về hóa đơn, chứng từ.
Mỗi nhóm hành vi có khung phạt tiền riêng, làm căn cứ áp dụng công thức tính mức phạt cụ thể nêu trên.
1.3. Thẩm quyền xử lý xử phạt hành chính trong lĩnh vực thuế
Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn được xác định theo quy định tại Chương IV Nghị định số 125/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 310/2025/NĐ-CP) và phải bảo đảm tính thống nhất với Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Do cơ cấu tổ chức và phân cấp thẩm quyền của cơ quan quản lý thuế đã có sự điều chỉnh, khi xác định thẩm quyền xử phạt trên thực tế, người thụ lý hồ sơ cần đối chiếu trực tiếp chức danh, phạm vi thẩm quyền và mức phạt tiền tối đa của chức danh đó tại thời điểm ban hành quyết định xử phạt.
2. Các tình tiết giảm nhẹ xử phạt hành chính trong lĩnh vực thuế
Các tình tiết này phản ánh thái độ khắc phục hậu quả hoặc hoàn cảnh khách quan của tổ chức, cá nhân vi phạm. Việc áp dụng đúng tình tiết giảm nhẹ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể mức phạt tiền phải chấp hành.
2.1. Các trường hợp ngăn chặn, làm giảm bớt tác hại của hành vi vi phạm hoặc tự nguyện khắc phục hậu quả
Theo Khoản 1 và Khoản 2 Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (được sửa đổi, bổ sung năm 2020, năm 2025), việc người vi phạm ngăn chặn, làm giảm hậu quả, tự nguyện khắc phục hậu quả, tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi hoặc tích cực giúp đỡ cơ quan có thẩm quyền phát hiện, xử lý vi phạm là các tình tiết giảm nhẹ.
Đối với doanh nghiệp, việc chủ động điều chỉnh hồ sơ khai thuế, tự nguyện nộp đủ số tiền thuế thiếu và tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước trước khi cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định xử phạt sẽ được xem xét là tình tiết giảm nhẹ theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính về thuế.
2.2. Hoàn cảnh khách quan đặc biệt và những sự kiện bất khả kháng ảnh hưởng đến việc chấp hành nghĩa vụ
Theo Khoản 10 Điều 2 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP (được bổ sung bởi điểm b khoản 1 Điều 1 Nghị định số 310/2025/NĐ-CP) quy định chi tiết về các trường hợp bất khả kháng.
Trong đó bao gồm thiên tai, dịch bệnh, tai nạn bất ngờ, chiến tranh, bạo loạn, đình công hoặc sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và người nộp thuế không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.
2.3. Quy định về việc áp dụng từ hai tình tiết giảm nhẹ trở xuống mức tối thiểu của khung hình phạt
Theo Điều 7 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP, trường hợp có 01 tình tiết giảm nhẹ, mức phạt được giảm 10% mức trung bình của khung; trường hợp có từ 02 tình tiết giảm nhẹ trở lên, mức phạt được áp dụng ở mức tối thiểu của khung.
Do đó, doanh nghiệp cần xác định từng tình tiết có đủ căn cứ pháp lý hay không trước khi đề nghị cơ quan có thẩm quyền áp dụng.
3. Nhận diện nhóm các tình tiết tăng nặng và hệ lụy pháp lý đối với doanh nghiệp vi phạm
Tình tiết tăng nặng được quy định tại Điều 10 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, sửa đổi, bổ sung năm 2020,2025.
Nhóm tình tiết này phản ánh mức độ nghiêm trọng, tính chất có chủ đích hoặc tái diễn của hành vi vi phạm. Doanh nghiệp có tình tiết tăng nặng phải đối mặt với mức phạt tiền cao hơn mức trung bình của khung phạt.
3.1. Các hành vi vi phạm nhiều lần, tái phạm hoặc kéo dài thời gian che giấu sai sót tài chính
Theo Điều 10 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020, 2025) , vi phạm nhiều lần và tái phạm là những tình tiết tăng nặng khi xử phạt vi phạm hành chính nếu đáp ứng điều kiện luật định.
Trong lĩnh vực thuế, doanh nghiệp cần phân biệt rõ “vi phạm nhiều lần” với “tái phạm”. Vi phạm nhiều lần liên quan đến việc thực hiện hành vi vi phạm từ hai lần trở lên theo điều kiện áp dụng.
Trong khi tái phạm được xác định khi chủ thể đã bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng chưa hết thời hạn được coi là chưa bị xử phạt mà lại tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.
3.2. Mức xử phạt tình tiết tăng nặng và cách tính toán khung chế tài tối đa theo quy định
Căn cứ Điều 7 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP, nếu có một tình tiết tăng nặng, mức phạt tiền trung bình được tính tăng 10%.
Trường hợp có từ hai tình tiết tăng nặng trở lên, cơ quan thuế áp dụng mức tối đa của khung tiền phạt đối với hành vi vi phạm.
3.3. Trường hợp đồng phạm, xúi giục hoặc cản trở quá trình thanh tra, kiểm tra thuế
Hành vi xúi giục, lôi kéo người khác vi phạm, hoặc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để thực hiện vi phạm hành chính về thuế đều thuộc nhóm tình tiết tăng nặng theo Điều 10 Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Việc cản trở đoàn thanh tra, kiểm tra thuế thực hiện nhiệm vụ cũng làm tăng mức độ trách nhiệm pháp lý của tổ chức, cá nhân vi phạm.
>>> Xem thêm: Xử lý kỷ luật đối với người lao động làm việc từ xa
4. Dịch vụ pháp lý chuyên sâu và giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp của LCP Law Firm
Đội ngũ luật sư của Luật LCP thực hiện các công việc sau nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong xử lý vi phạm hành chính về thuế:
- Rà soát hồ sơ, xác định hành vi vi phạm và khung phạt tiền áp dụng.
- Thu thập, hệ thống hóa chứng cứ chứng minh tình tiết giảm nhẹ, bao gồm văn bản xác nhận bất khả kháng.
- Soạn thảo văn bản giải trình, khiếu nại quyết định xử phạt khi mức phạt áp dụng chưa phù hợp.
- Đại diện doanh nghiệp làm việc với cơ quan thuế trong quá trình thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.
- Tư vấn biện pháp phòng ngừa tình tiết tăng nặng phát sinh trong hoạt động kê khai, nộp thuế và xuất hóa đơn.
Kết luận
Quy định giảm nhẹ chế tài vi phạm thuế VAT theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP mang lại cơ sở pháp lý rõ ràng để doanh nghiệp giảm mức phạt khi có tình tiết giảm nhẹ hợp lệ. Luật LCP sẵn sàng hỗ trợ Quý khách hàng rà soát hồ sơ, xây dựng phương án giải trình và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trước cơ quan thuế. Liên hệ hotline 0962275827 để được tư vấn trực tiếp.
