Người lao động thử việc có chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất là câu hỏi phát sinh khi nhân sự trong giai đoạn thử việc làm hư hỏng hoặc làm mất tài sản của doanh nghiệp. Nội dung dưới đây trình bày cụ thể các quy định pháp lý liên quan.
1. Căn cứ xác định trách nhiệm vật chất của người lao động trong thời gian thử việc
Quan hệ thử việc được xác lập theo Điều 24 Bộ luật Lao động 2019, theo đó người sử dụng lao động và người lao động có thể thỏa thuận nội dung thử việc ghi trong hợp đồng lao động hoặc giao kết hợp đồng thử việc riêng.
1.1. Trường hợp người lao động thử việc làm hư hỏng, mất mát tài sản của người sử dụng lao động
Điều 129 Bộ luật Lao động 2019 áp dụng trách nhiệm bồi thường đối với người lao động làm hư hỏng, làm mất tài sản hoặc gây thiệt hại cho người sử dụng lao động, không phân biệt người lao động chính thức hay đang thử việc.
Vì vậy, người lao động thử việc vẫn phải bồi thường theo quy định pháp luật hoặc nội quy lao động. Ngược lại, người sử dụng lao động cũng có trách nhiệm đối với người thử việc khi xảy ra tai nạn lao động. Theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015.
1.2. Xác định mức bồi thường dựa trên tính chất hành vi vi phạm và giá trị thiệt hại thực tế
Khoản 1 Điều 129 Bộ luật Lao động 2019 quy định trường hợp người lao động gây thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất, giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng thì mức bồi thường tối đa là 03 tháng tiền lương.
Với người thử việc, tiền lương làm căn cứ là tiền lương thử việc theo Điều 26. Mức bồi thường được xác định dựa trên lỗi, thiệt hại thực tế và hoàn cảnh của người lao động theo khoản 1 Điều 130.
Trường hợp làm mất tài sản hoặc tiêu hao vật tư quá định mức, người lao động phải bồi thường theo khoản 2 Điều 129, tương ứng với thiệt hại thực tế.
1.3. Quy định về việc khấu trừ lương thử việc để thu hồi khoản tiền bồi thường thiệt hại
Điều 26 Bộ luật Lao động 2019 quy định tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.
Khoản 3 Điều 102 Bộ luật Lao động 2019 quy định mức khấu trừ tiền lương hằng tháng không được vượt quá 30% tiền lương thực trả của người lao động sau khi trích nộp các khoản bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân.
Quy định này không phân biệt người lao động chính thức hay đang thử việc, do đó, mức khấu trừ tối đa 30% cũng được áp dụng đối với tiền lương thử việc thực trả hằng tháng.
>>> Xem thêm: Vi phạm quy định về xử lý dữ liệu cá nhân
2. Trình tự, thủ tục xử lý trách nhiệm vật chất đối với nhân sự đang thử việc
Việc xử lý trách nhiệm vật chất đối với người lao động thử việc tuân thủ đầy đủ trình tự quy định tại Điều 130 Bộ luật Lao động 2019, được hướng dẫn chi tiết bởi Điều 71 và Điều 72 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, không có thủ tục rút gọn dành riêng cho giai đoạn thử việc.
2.1. Lập biên bản kiểm kê tài sản thiệt hại và xác minh nguyên nhân xảy ra sự cố
Theo Điều 71 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, khi phát hiện người lao động gây thiệt hại tài sản, người sử dụng lao động phải yêu cầu người lao động tường trình bằng văn bản.
Đối với người thử việc, doanh nghiệp nên lập biên bản kiểm kê, xác định giá trị thiệt hại và nguyên nhân, mức độ lỗi để làm căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường theo Điều 129 Bộ luật Lao động 2019.
2.2. Tổ chức cuộc họp xem xét trách nhiệm vật chất với sự tham gia của các bên
Theo Điều 71 Nghị định 145/2020/NĐ-CP và khoản 2 Điều 130 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động phải tổ chức phiên họp xác định mức bồi thường, bảo đảm người lao động được tự bào chữa hoặc nhờ luật sư, tổ chức đại diện người lao động hỗ trợ.
Với người thử việc, doanh nghiệp vẫn phải bảo đảm quyền tự bào chữa; phiên họp phải lập biên bản và có chữ ký của các bên tham dự.
2.3. Ban hành quyết định xử lý bồi thường và thương lượng phương thức thanh toán
Điều 72 Nghị định 145/2020/NĐ-CP quy định thời hiệu xử lý bồi thường thiệt hại là 06 tháng kể từ ngày người lao động có hành vi gây thiệt hại tài sản; quyết định bồi thường ban hành ngoài thời hiệu này không có căn cứ pháp lý.
Trên cơ sở biên bản phiên họp, người sử dụng lao động ban hành quyết định bồi thường thiệt hại, nêu rõ mức bồi thường, căn cứ xác định và phương thức thực hiện.
Doanh nghiệp và người lao động thử việc có thể thương lượng trả một lần hoặc khấu trừ dần vào tiền lương thử việc hằng tháng theo hạn mức tối đa 30% quy định tại khoản 3 Điều 102 Bộ luật Lao động 2019, phù hợp với thời gian thử việc còn lại và khả năng tài chính thực tế của người lao động.
3. Dịch vụ luật sư tư vấn và giải quyết tranh chấp lao động tại LCP Law Firm
Luật LCP cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý cho Quý khách hàng liên quan đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất của người lao động thử việc, bao gồm các công việc sau:
- Tư vấn xác định người lao động thử việc có thuộc phạm vi áp dụng trách nhiệm vật chất theo Điều 129 Bộ luật Lao động 2019 hay không đối với từng vụ việc cụ thể.
- Rà soát hợp đồng thử việc, nội quy lao động để bổ sung căn cứ xử lý trách nhiệm vật chất phù hợp với giai đoạn thử việc.
- Xác định mức bồi thường dựa trên tiền lương thử việc, mức độ lỗi và giá trị thiệt hại thực tế theo đúng quy định pháp luật.
- Soạn thảo biên bản kiểm kê, biên bản tường trình, biên bản phiên họp và quyết định bồi thường thiệt hại đối với nhân sự thử việc.
- Tư vấn phương thức khấu trừ tiền lương thử việc đúng hạn mức và thương lượng phương thức thanh toán phù hợp.
Kết luận
Người lao động thử việc có chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất theo đầy đủ quy định của Bộ luật Lao động 2019, không có ngoại lệ miễn trừ vì tính chất tạm thời của quan hệ thử việc.
Luật LCP với đội ngũ luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực lao động sẵn sàng hỗ trợ Quý khách hàng xác định đúng trách nhiệm, mức bồi thường và xử lý đúng trình tự pháp luật. Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn, vui lòng liên hệ Hotline: 0962275827 để được hỗ trợ trực tiếp.
