Người lao động không hoàn thành khóa học có phải bồi hoàn chi phí đào tạo là vấn đề phát sinh khi việc học dở dang trước thời hạn cam kết trong hợp đồng đào tạo nghề. Người lao động phải bồi thường cho người sử dụng lao động chi phí đào tạo khi việc không hoàn thành xuất phát từ lỗi chủ quan, nhưng được xem xét khác đi nếu nguyên nhân khách quan. Luật LCP phân tích căn cứ pháp lý và các trường hợp cụ thể dưới đây:
1. Các quy định về đào tạo nghề trong lao động
Đào tạo nghề trong quan hệ lao động được điều chỉnh bởi nhiều quy định của Bộ luật Lao động 2019 (BLLĐ) và Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014 (Luật GDNN). Các quy định này xác định trách nhiệm của người sử dụng lao động khi cử người lao động tham gia khóa học nâng cao trình độ, kỹ năng nghề. Đây là cơ sở để xác định nghĩa vụ của người lao động khi khóa học không hoàn thành.
Điều 60 BLLĐ quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc xây dựng kế hoạch, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho người lao động. Điều 61 BLLĐ điều chỉnh việc học nghề, tập nghề để làm việc cho người sử dụng lao động, áp dụng trước khi giao kết hợp đồng lao động chính thức.
Điều 62 BLLĐ quy định về hợp đồng đào tạo nghề, bắt buộc lập bằng văn bản khi người lao động được đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, đào tạo lại từ kinh phí của người sử dụng lao động. Hợp đồng đào tạo nghề phải nêu rõ nghề đào tạo, thời hạn đào tạo, chi phí đào tạo, thời hạn cam kết làm việc sau đào tạo và trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo, theo khoản 2 Điều 62 BLLĐ.
Khoản 2 Điều 61 Luật GDNN bổ sung nghĩa vụ làm việc có thời hạn của người học được người sử dụng lao động cấp học bổng, chi phí đào tạo. Trách nhiệm hoàn thành khóa học và trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo khi vi phạm cam kết được xác lập trên cơ sở kết hợp cả hai văn bản pháp luật này.
2. Chi phí đào tạo nghề gồm những gì
Chi phí đào tạo nghề được xác định cụ thể tại khoản 3 Điều 62 BLLĐ, làm căn cứ tính mức bồi hoàn khi người lao động không hoàn thành khóa học hoặc vi phạm cam kết. Quy định này áp dụng thống nhất cho đào tạo trong nước và đào tạo tại nước ngoài. Luật LCP liệt kê các khoản chi phí đào tạo theo quy định pháp luật hiện hành dưới đây.
Theo khoản 3 Điều 62 BLLĐ, chi phí đào tạo bao gồm:
- Các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập;
- Chi phí trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành;
- Các chi phí khác hỗ trợ cho người học;
- Tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người học trong thời gian đi học.
Trường hợp người lao động được cử đi đào tạo ở nước ngoài, chi phí đào tạo còn bao gồm chi phí đi lại và chi phí sinh hoạt trong thời gian đào tạo.
Bên cạnh khoản 3 Điều 62 BLLĐ, khoản 2 Điều 61 Luật GDNN quy định thêm về học bổng, chi phí đào tạo mà người sử dụng lao động cấp cho người học theo hợp đồng đào tạo. Khi người lao động không hoàn thành khóa học hoặc không thực hiện đúng cam kết, khoản chi phí phải hoàn trả được tính trên toàn bộ học bổng, chi phí đào tạo đã cấp đến thời điểm phát sinh vi phạm, không giới hạn ở phần chi phí trực tiếp cho khóa đào tạo.
3. Trách nhiệm của người lao động khi không hoàn thành khóa học đào tạo nghề
Trách nhiệm của người lao động khi không hoàn thành khóa học phụ thuộc vào nguyên nhân dẫn đến việc học dở dang. Pháp luật lao động phân biệt nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan để xác định nghĩa vụ bồi hoàn chi phí đào tạo. Luật LCP phân tích từng trường hợp cụ thể dưới đây.
3.1. Nguyên nhân không hoàn thành khóa học do khách quan
Nguyên nhân khách quan khiến người lao động không hoàn thành khóa đào tạo
Nguyên nhân khách quan là những sự kiện xảy ra ngoài ý chí của người lao động, không thể lường trước và không thể khắc phục dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết theo khoản 1 Điều 156 Bộ luật Dân sự 2015. Trong trường hợp này, người lao động thường không có lỗi đối với việc không hoàn thành khóa đào tạo.
Một số nguyên nhân khách quan không hoàn thành khóa học thường gặp gồm:
- Ốm đau, tai nạn và được cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền xác nhận không đủ điều kiện sức khỏe để tiếp tục khóa học;
- Xảy ra sự kiện bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn làm gián đoạn chương trình đào tạo;
- Người sử dụng lao động hoặc cơ sở đào tạo đơn phương thay đổi, hủy bỏ chương trình hoặc không bảo đảm điều kiện học tập đã cam kết;
- Người sử dụng lao động không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đã thỏa thuận liên quan đến chi phí đào tạo, tiền lương hoặc các quyền lợi của người lao động trong thời gian đào tạo.
Trách nhiệm hoàn trả chi phí khi có nguyên nhân khách quan
Khi người lao động không hoàn thành khóa đào tạo do nguyên nhân khách quan, trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo cần được xem xét căn cứ vào nội dung hợp đồng đào tạo nghề, nguyên nhân thực tế, mức độ lỗi của các bên và quy định pháp luật về miễn trách nhiệm.
Người sử dụng lao động nếu yêu cầu bồi hoàn chi phí đào tạo cần chứng minh căn cứ phát sinh nghĩa vụ và hành vi vi phạm của người lao động. Ngược lại, người lao động nên lưu giữ hồ sơ bệnh án, giấy xác nhận của cơ sở đào tạo, tài liệu về sự kiện bất khả kháng và các chứng cứ liên quan để chứng minh nguyên nhân khách quan khi phát sinh tranh chấp.
3.2. Nguyên nhân không hoàn thành khóa học do chủ quan
Nguyên nhân chủ quan làm phát sinh nghĩa vụ hoàn trả chi phí đào tạo
Nguyên nhân chủ quan là hành vi hoặc quyết định xuất phát từ ý chí của người lao động, dẫn đến việc không hoàn thành khóa đào tạo mà không có lý do chính đáng. Đây là một trong những căn cứ thường gặp làm phát sinh nghĩa vụ hoàn trả chi phí đào tạo trong quan hệ lao động.
Các trường hợp người lao động không hoàn thành khóa đào tạo do nguyên nhân chủ quan có thể bao gồm:
- Tự ý bỏ học giữa chừng, không tham gia khóa đào tạo mà không có lý do chính đáng hoặc không được người sử dụng lao động chấp thuận;
- Không đạt yêu cầu đào tạo do gian lận, bỏ tiết, không tham gia kiểm tra, đánh giá theo quy định;
- Vi phạm nội quy, quy chế của cơ sở đào tạo dẫn đến bị đình chỉ hoặc buộc thôi học;
- Tự ý nghỉ việc, đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật trong thời gian tham gia khóa đào tạo theo khoản 3 Điều 40 Bộ luật Lao động 2019.
Căn cứ xác định trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo
Theo khoản 2 Điều 62 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng đào tạo nghề phải ghi nhận các nội dung chủ yếu, trong đó có thời hạn người lao động cam kết làm việc sau đào tạo và trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo.
Do đó, khi người lao động không hoàn thành khóa học do nguyên nhân chủ quan, trách nhiệm hoàn trả được xem xét trên cơ sở nội dung hợp đồng đào tạo nghề và hành vi vi phạm thực tế.
Mức hoàn trả chi phí đào tạo được xác định theo thỏa thuận giữa các bên, đồng thời cần đối chiếu với các tài liệu, chứng từ chứng minh khoản chi phí đào tạo thực tế mà người sử dụng lao động đã bỏ ra, bảo đảm phù hợp với phạm vi nghĩa vụ mà người lao động vi phạm.
4. Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật lao động
Luật LCP cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật lao động cho cả người lao động và người sử dụng lao động liên quan đến nghĩa vụ bồi hoàn chi phí đào tạo khi khóa học không hoàn thành. Đội ngũ luật sư đánh giá nguyên nhân không hoàn thành khóa học và xác định trách nhiệm bồi hoàn dựa trên BLLĐ, Luật GDNN và nội dung hợp đồng đào tạo nghề. Dịch vụ được thiết kế phù hợp với vị trí của từng bên trong quan hệ lao động.
Dịch vụ dành cho người lao động gồm:
- Tư vấn xác định nguyên nhân khách quan hoặc chủ quan khiến khóa học không hoàn thành;
- Đánh giá tính hợp pháp của yêu cầu bồi hoàn chi phí đào tạo từ người sử dụng lao động;
- Hỗ trợ thu thập, rà soát chứng cứ chứng minh nguyên nhân khách quan để miễn trừ trách nhiệm bồi hoàn;
- Đại diện thương lượng, hòa giải hoặc tham gia giải quyết tranh chấp tại Tòa án.
Dịch vụ dành cho người sử dụng lao động gồm:
- Soạn thảo, rà soát hợp đồng đào tạo nghề theo Điều 62 BLLĐ, quy định rõ trách nhiệm hoàn thành khóa học và bồi hoàn chi phí;
- Tư vấn xử lý tình huống người lao động không hoàn thành khóa học do nguyên nhân chủ quan;
- Hỗ trợ thu thập chứng cứ, tính toán chi phí đào tạo thực tế để yêu cầu bồi hoàn đúng quy định;
- Đại diện doanh nghiệp giải quyết tranh chấp về bồi hoàn chi phí đào tạo tại Tòa án.
>>> Xem thêm: Dịch vụ luật sư tham gia hòa giải tranh chấp lao động
Kết luận
Người lao động không hoàn thành khóa học có phải bồi hoàn chi phí đào tạo phụ thuộc vào nguyên nhân khách quan hay chủ quan dẫn đến việc học dở dang. Người lao động tự ý bỏ việc học không có lý do chính đáng phải bồi thường cho người sử dụng lao động chi phí đào tạo theo hợp đồng đã ký.
Luật LCP hỗ trợ cả hai bên xác định trách nhiệm và giải quyết tranh chấp liên quan. Quý khách hàng cần tư vấn, vui lòng liên hệ Hotline 0962275827.
