Giải quyết tranh chấp chi phí đào tạo phát sinh phổ biến khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn cam kết trong hợp đồng đào tạo nghề. Doanh nghiệp bỏ ra kinh phí để nâng cao tay nghề cho người lao động nhưng không thu hồi được khoản chi này khi người lao động nghỉ việc trái quy định. Luật LCP phân tích quy trình xử lý dưới đây.
1. Các trường hợp người lao động phải bồi hoàn chi phí đào tạo
Theo khoản 3 Điều 40 Bộ luật Lao động 2019, người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật phải hoàn trả cho người sử dụng lao động chi phí đào tạo theo Điều 62 của Bộ luật này.
Theo Điều 62 Bộ luật Lao động 2019, khi người sử dụng lao động chi kinh phí để đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ hoặc đào tạo lại cho người lao động thì hai bên phải ký hợp đồng đào tạo nghề bằng văn bản. Hợp đồng phải được lập thành 02 bản, mỗi bên giữ 01 bản và có các nội dung chủ yếu như: nghề đào tạo, địa điểm, thời gian đào tạo, chi phí đào tạo, thời hạn cam kết làm việc sau đào tạo và trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo.
Theo đó, nghĩa vụ hoàn trả chi phí đào tạo có thể phát sinh trong các trường hợp:
- Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật theo khoản 3 Điều 40 Bộ luật Lao động 2019;
- Người lao động vi phạm cam kết về thời gian làm việc sau đào tạo theo hợp đồng đào tạo nghề, nếu hợp đồng có thỏa thuận về trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo.
Ngược lại, nếu người lao động chấm dứt hợp đồng lao động đúng pháp luật và không vi phạm các cam kết trong hợp đồng đào tạo nghề thì người sử dụng lao động về nguyên tắc không có căn cứ yêu cầu hoàn trả chi phí đào tạo, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận hợp pháp khác.
2. Các chứng cứ cần thu thập về chi phí đào tạo
Người sử dụng lao động có nghĩa vụ chứng minh khoản chi phí đã bỏ ra và điều kiện phát sinh nghĩa vụ hoàn trả. Việc thu thập chứng cứ cần thực hiện ngay khi phát sinh tranh chấp lao động.
Theo Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, đương sự có yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp phải tự thu thập, cung cấp và giao nộp tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp.
Nguồn chứng cứ theo Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 bao gồm tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử, lời khai của đương sự, lời khai của người làm chứng, kết luận giám định và văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý,….
Tài liệu cần chuẩn bị
Tài liệu cần chuẩn bị gồm hợp đồng đào tạo nghề, hợp đồng lao động, chứng từ chi trả học phí, hóa đơn tài liệu học tập, bảng lương và các khoản bảo hiểm trong thời gian đào tạo, biên bản xác nhận thời hạn cam kết làm việc sau đào tạo, cùng văn bản thông báo chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động.
Việc giao nộp tài liệu, chứng cứ thực hiện theo Điều 96 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, trong phạm vi thời hạn chuẩn bị xét xử do Tòa án ấn định. Chứng cứ thiếu hoặc không hợp lệ có thể khiến yêu cầu bồi hoàn chi phí đào tạo bị Tòa án bác bỏ.
3. Trình tự thủ tục khởi kiện yêu cầu bồi hoàn chi phí đào tạo
Khi phát sinh tranh chấp, các bên nên ưu tiên thương lượng để giải quyết trên cơ sở thiện chí và tôn trọng thỏa thuận trong hợp đồng đào tạo nghề.
Khởi kiện tại Tòa án nhân dân là phương án cuối cùng khi thương lượng trực tiếp và hòa giải qua Hòa giải viên lao động không đạt kết quả. Doanh nghiệp cần nắm rõ thẩm quyền, thời hạn và thủ tục để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
3.1. Thẩm quyền giải quyết của Tòa án
Theo Điều 187 Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp lao động cá nhân về chi phí đào tạo thuộc thẩm quyền giải quyết của Hòa giải viên lao động, Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật.
Về cấp xét xử, Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định Tòa án nhân dân cấp khu vực có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm đối với tranh chấp lao động.
Về thẩm quyền theo lãnh thổ, Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc hoặc có trụ sở là Tòa án có thẩm quyền giải quyết, trừ trường hợp các đương sự thỏa thuận bằng văn bản yêu cầu Tòa án nơi nguyên đơn cư trú, làm việc hoặc có trụ sở giải quyết.
3.2. Thời hạn giải quyết tranh chấp lao động tại Tòa án
Thời hạn giải quyết tranh chấp lao động tại Tòa án gồm thời hiệu khởi kiện và thời hạn tố tụng nội bộ. Vượt quá thời hiệu, yêu cầu khởi kiện mất quyền được Tòa án thụ lý giải quyết. Doanh nghiệp cần theo dõi mốc thời gian này song song với quá trình thu thập chứng cứ.
Theo khoản 3 Điều 190 Bộ luật Lao động 2019, thời hiệu yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là 01 năm kể từ ngày phát hiện hành vi mà bên tranh chấp cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm.
Sau khi Tòa án thụ lý vụ án, Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định thời hạn chuẩn bị xét xử đối với tranh chấp lao động là 02 tháng, có thể gia hạn thêm 01 tháng đối với vụ án có tính chất phức tạp hoặc có sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan.
3.3. Các thủ tục tố tụng giải quyết tranh chấp lao động tại Tòa án
Bước 1 – Nộp hồ sơ khởi kiện (Điều 189, 190 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015): Nguyên đơn nộp Đơn khởi kiện theo Mẫu số 23-DS kèm theo toàn bộ chứng cứ, tài liệu đã thu thập đến Tòa án có thẩm quyền.
Bước 2 – Thụ lý vụ án và nộp tạm ứng án phí (Điều 191, 195 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015): Sau khi nhận hồ sơ hợp lệ, Thẩm phán ra thông báo nộp tiền tạm ứng án phí. Nguyên đơn nộp tiền tạm ứng án phí tại Cơ quan Thi hành án dân sự cùng cấp và nộp lại biên lai cho Tòa án để Tòa án ra quyết định thụ lý vụ án.
Bước 3 – Chuẩn bị xét xử và hòa giải (Điều 205 đến Điều 211 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015): Tòa án tiến hành kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ giữa các đương sự. Thẩm phán tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải giữa các bên. Nếu hòa giải thành, Tòa án ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự; nếu hòa giải không thành, Thẩm phán ra quyết định đưa vụ án ra xét xử.
Bước 4 – Xét xử sơ thẩm: Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xem xét tính hợp pháp của hợp đồng đào tạo nghề, các khoản chi phí đào tạo thực tế, việc thực hiện cam kết của người lao động và các tài liệu, chứng cứ do các bên cung cấp để quyết định chấp nhận hoặc không chấp nhận yêu cầu bồi hoàn chi phí đào tạo.
4. Dịch vụ Luật sư tư vấn về pháp luật lao động
Luật LCP cung cấp dịch vụ tư vấn và đại diện pháp lý cho doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình giải quyết tranh chấp chi phí đào tạo. Đội ngũ luật sư thực hiện các công việc sau:
- Rà soát hợp đồng đào tạo nghề, hợp đồng lao động và xác định căn cứ phát sinh nghĩa vụ bồi hoàn chi phí đào tạo.
- Hướng dẫn Quý khách hàng thu thập, hệ thống hóa chứng từ, tài liệu chứng minh chi phí đào tạo đã chi trả.
- Soạn thảo văn bản thương lượng trực tiếp và tham gia hòa giải qua Hòa giải viên lao động.
- Soạn đơn khởi kiện, hồ sơ khởi kiện và nộp đơn tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền.
- Đại diện theo ủy quyền tham gia tố tụng tại Tòa án các cấp.
- Tư vấn phương án thi hành án sau khi có bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật.
>>> Xem thêm: Dịch vụ luật sư tham gia hòa giải tranh chấp lao động
Kết luận
Giải quyết tranh chấp chi phí đào tạo đòi hỏi doanh nghiệp xác định đúng căn cứ pháp lý, chuẩn bị đầy đủ chứng cứ và tuân thủ đúng trình tự tố tụng tại Tòa án nhân dân.
Luật LCP hỗ trợ Quý khách hàng từ giai đoạn thương lượng, hòa giải đến khởi kiện và thi hành án. Liên hệ Hotline 0962275827 để được tư vấn cụ thể.
