Định giá lại đất khi khởi kiện vụ án không đồng ý giá bồi thường là yêu cầu để Tòa án có chứng cứ về giá đất cụ thể tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường. Điều 91 Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định định giá tài sản thực hiện khi có quyết định của Tòa án, còn Điều 158 và Điều 160 Luật Đất đai 2024 quy định phương pháp và giá đất cụ thể. Nội dung dưới đây trình bày điều kiện, thủ tục và rủi ro.Định giá lại đất khi khởi kiện vụ án không đồng ý giá bồi thường
1. Điều kiện và cơ chế yêu cầu định giá lại đất đai trong tố tụng
Điều kiện và cơ chế yêu cầu định giá lại đất nằm tại Điều 91 Luật Tố tụng hành chính 2015, áp dụng nguyên tắc tương tự định giá trong tố tụng dân sự. Định giá chỉ thực hiện khi Tòa án ra quyết định. Đương sự có quyền đề nghị và chịu chi phí theo quyết định của Tòa án.
1.1. Điều kiện để Tòa án chấp nhận yêu cầu định giá lại đất đai bị thu hồi
Tòa án chấp nhận khi yêu cầu liên quan đến giá đất cụ thể trong quyết định bị kiện và có căn cứ cho thấy giá chưa đúng nguyên tắc tại Điều 158 Luật Đất đai 2024. Điều 104 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 cho phép định giá khi đương sự yêu cầu hoặc đưa ra giá khác nhau.
1.2. Quyền yêu cầu Tòa án trưng cầu tổ chức thẩm định giá độc lập của đương sự
Đương sự thỏa thuận lựa chọn tổ chức thẩm định giá và cung cấp kết quả cho Tòa án. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án ra quyết định định giá và thành lập Hội đồng định giá theo nguyên tắc tại Điều 104 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
1.3. Giá trị pháp lý của chứng thư thẩm định giá độc lập khi giải quyết vụ án
Chứng thư thẩm định giá do đương sự cung cấp là chứng cứ để Tòa án xem xét. Chứng thư không thay thế giá đất cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định theo khoản 2 Điều 91 Luật Đất đai 2024.
1.4. Trách nhiệm nộp tiền tạm ứng chi phí định giá và thẩm định lại tài sản
Người yêu cầu định giá nộp tạm ứng chi phí theo thông báo của Tòa án và có quyền khiếu nại với Chánh án trong 03 ngày làm việc. Yêu cầu không được chấp nhận thì người đề nghị chịu toàn bộ chi phí định giá.
2. Định giá lại đất khi khởi kiện vụ án không đồng ý giá bồi thường
Tòa án thực hiện định giá lại bằng Hội đồng định giá hoặc tổ chức thẩm định giá. Khoản 2 Điều 91 Luật Đất đai 2024 xác định giá đất cụ thể tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường. Kết quả định giá lại là chứng cứ để Tòa án đánh giá quyết định bị kiện.
2.1. Quy trình Tòa án thành lập Hội đồng định giá hoặc trưng cầu thẩm định lại
Hội đồng định giá do Tòa án thành lập gồm Chủ tịch là đại diện cơ quan tài chính và thành viên là đại diện cơ quan chuyên môn liên quan. Người tiến hành tố tụng không tham gia; Hội đồng chỉ định giá khi đủ thành viên.
2.2. Phương pháp xác định giá đất thị trường tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường
Điều 158, Điều 160 Luật Đất đai 2024 và Nghị định 71/2024/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 151/2025/NĐ-CP và Nghị định 226/2025/NĐ-CP, quy định phương pháp định giá. Thời điểm là ngày phê duyệt phương án bồi thường, không phải ngày ban hành quyết định thu hồi đất. Điều 7 Nghị định 71/2024/NĐ-CP dùng thông tin giá đất hình thành trong 24 tháng trước thời điểm định giá.
2.3. Tác động của kết quả định giá lại đối với phương án hỗ trợ tái định cư khi thu hồi đất
Khoản 8 Điều 111 Luật Đất đai 2024 hỗ trợ tiền để đủ một suất tái định cư tối thiểu khi tiền bồi thường không đủ. Giá đất bồi thường thay đổi làm khoản chênh lệch với giá nhà, đất tái định cư thay đổi theo.Tác động của kết quả định giá lại đối với phương án hỗ trợ tái định cư
2.4. Nguyên tắc xử lý khi có sự chênh lệch giữa các kết quả giá bồi thường đền bù
Tòa án đối chiếu giá trong quyết định, chứng thư của đương sự và kết quả Hội đồng, rồi đánh giá căn cứ từng kết quả. Điểm b khoản 2 Điều 193 cho phép hủy quyết định và buộc cơ quan có thẩm quyền định giá lại; Tòa án không tự ấn định giá.
3. Trình tự, thủ tục thực hiện yêu cầu định giá lại tại Tòa án
Đương sự nộp yêu cầu định giá trong thời hạn chuẩn bị xét xử. Điều 130 Luật Tố tụng hành chính giới hạn thời hạn này 04 tháng, gia hạn không quá 02 tháng. Đương sự phối hợp khảo sát và cung cấp chứng cứ so sánh.
3.1. Soạn thảo đơn yêu cầu Tòa án ra quyết định định giá lại đất đai chuẩn pháp lý
Đơn ghi thông tin vụ án, thửa đất cần định giá, thời điểm định giá, lý do, và đề nghị Tòa án thành lập Hội đồng định giá hoặc trưng cầu tổ chức thẩm định giá, kèm chứng cứ.
3.2. Thu thập tài liệu, chứng cứ so sánh giá chuyển nhượng thực tế làm cơ sở đối chiếu
Hợp đồng chuyển nhượng thửa đất tương tự, thông tin giao dịch tại thời điểm phê duyệt phương án, bản đồ vị trí và thông tin hạ tầng. Chứng cứ bám theo nguyên tắc tại Điều 158 Luật Đất đai 2024.
3.3. Tham gia quá trình khảo sát, đo đạc và thu thập thông tin hiện trạng thửa đất
Đương sự có mặt khi Hội đồng khảo sát, chỉ ranh giới, cung cấp giấy tờ và ghi ý kiến vào biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ theo Luật Tố tụng hành chính.
3.4. Thủ tục khiếu nại hoặc yêu cầu định giá lại lần hai khi kết quả chưa khách quan
Đương sự khiếu nại thông báo nộp tạm ứng chi phí đến Chánh án trong 03 ngày làm việc. Với kết quả định giá, đương sự nêu ý kiến bằng văn bản và đề nghị định giá lại khi có căn cứ về vi phạm thủ tục hoặc chứng cứ mới.
4. Quản trị rủi ro tố tụng và kỹ năng tranh luận về kết quả định giá
Rủi ro gồm kết quả thấp hơn kỳ vọng, chi phí và kéo dài thời hạn. Người khởi kiện chuẩn bị luận cứ về phương pháp và dữ liệu. Hội đồng giải trình tại phiên tòa khi có đề nghị.
4.1. Nhận diện các yếu tố khiến kết quả định giá lại đất đai bị thấp hơn kỳ vọng
Chứng cứ giao dịch khác vị trí, loại đất hoặc thời điểm, giá giao dịch kê khai thấp, đất không đủ điều kiện bồi thường theo Điều 95 và áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất đều làm kết quả thấp hơn.>>> Xem thêm: Hướng dẫn ký biên bản giao nhận tài sản góp vốn vào doanh nghiệp
4.2. Phương án yêu cầu Hội đồng thẩm định giải trình trực tiếp tại phiên tòa xét xử
Đương sự đề nghị Tòa án triệu tập đại diện Hội đồng định giá hoặc tổ chức thẩm định giá để trình bày phương pháp, dữ liệu so sánh và hệ số, rồi đặt câu hỏi tại phiên tòa.
5. Dịch vụ tư vấn pháp lý đất đai của LCP Law Firm
Luật LCP cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý đất đai và đại diện khởi kiện cho người có đất thu hồi. Luật sư của Luật LCP rà soát giá bồi thường và chuẩn bị yêu cầu định giá. Các công việc cụ thể luật sư thực hiện cho Quý khách hàng gồm:
Xác định thời điểm định giá, phương pháp và căn cứ giá trong quyết định bị kiện theo Điều 91, Điều 158, Điều 160 Luật Đất đai 2024;
Soạn đơn yêu cầu định giá theo Điều 91 Luật Tố tụng hành chính 2015;
Thu thập chứng cứ giao dịch thực tế và làm việc với tổ chức thẩm định giá;
Đại diện tham gia khảo sát, đo đạc, thẩm định tại chỗ;
Soạn ý kiến phản biện kết quả định giá, đề nghị Hội đồng giải trình tại phiên tòa;
Tư vấn nộp tạm ứng, khiếu nại chi phí định giá và bảo vệ quyền lợi tái định cư.
Dịch vụ tư vấn pháp lý đất đai của LCP Law Firm
Kết luận
Định giá lại đất khi khởi kiện vụ án không đồng ý giá bồi thường đòi hỏi người khởi kiện xác định đúng thời điểm giá, phương pháp và chuẩn bị chứng cứ so sánh. Sai lệch ở chứng cứ làm kết quả định giá thấp hơn kỳ vọng. Luật LCP sẵn sàng tư vấn Quý khách hàng trọn quy trình. Liên hệ hotline 0962275827để được hỗ trợ trực tiếp.