Thẩm quyền Tòa án khi khởi kiện vụ án không đồng ý về giá đền bù thuộc Tòa án nhân dân khu vực ở cấp sơ thẩm theo Điều 31 Luật Tố tụng hành chính, được sửa đổi bởi Luật số 85/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Tòa án nhân dân cấp tỉnh giải quyết phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm. Nội dung dưới đây trình bày phân định thẩm quyền, nội dung xét xử và xử lý tranh chấp thẩm quyền.Thẩm quyền Tòa án khi khởi kiện vụ án không đồng ý về giá đền bù
1. Phân định thẩm quyền Tòa án theo cấp quản lý hành chính bị khởi kiện
Luật số 85/2025/QH15 sửa đổi Điều 31, 31a và 32 Luật Tố tụng hành chính theo mô hình ba cấp Tòa án. Tòa án nhân dân cấp huyện được thay bằng Tòa án nhân dân khu vực. Khiếu kiện quyết định phê duyệt phương án bồi thường đất do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết sơ thẩm.
1.1. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp khu vực
Điều 31 giao Tòa án nhân dân khu vực giải quyết sơ thẩm các khiếu kiện hành chính. Điều 31a giao Tòa Hành chính của Tòa án nhân dân khu vực giải quyết; nơi chưa có Tòa Hành chính, Chánh án tổ chức xét xử và phân công Thẩm phán.
1.2. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh
Điều 32 giao Tòa án cấp tỉnh giải quyết phúc thẩm bản án, quyết định chưa có hiệu lực của Tòa án nhân dân khu vực bị kháng cáo, kháng nghị. Tòa án cấp tỉnh còn giám đốc thẩm, tái thẩm bản án đã có hiệu lực của Tòa án nhân dân khu vực bị kháng nghị.
1.3. Thẩm quyền phúc thẩm của Tòa án cấp tỉnh và giám đốc thẩm của Tòa án nhân dân tối cao
Phúc thẩm thuộc Tòa án cấp tỉnh, không thuộc Tòa án nhân dân tối cao. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giám đốc thẩm bản án đã có hiệu lực của Tòa án nhân dân cấp tỉnh bị kháng nghị theo Luật số 85/2025/QH15.
1.4. Xác định thẩm quyền Tòa án theo lãnh thổ nơi có đất đai bị thu hồi
Điều 31 xác định thẩm quyền theo lãnh thổ bằng nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trụ sở của người khởi kiện đối với các khiếu kiện được liệt kê. Người khởi kiện không có nơi cư trú tại Việt Nam thì Tòa án nơi cơ quan ban hành quyết định có thẩm quyền. Nơi có đất không phải tiêu chí duy nhất; cần đối chiếu hướng dẫn thi hành Điều 31 của Tòa án nhân dân tối cao.
2. Thẩm quyền Tòa án khi khởi kiện vụ án không đồng ý về giá đền bù
Thẩm quyền Tòa án khi khởi kiện vụ án không đồng ý về giá đền bù gồm xem xét tính hợp pháp của quyết định, hủy quyết định và giải quyết yêu cầu bồi thường. Khoản 1 Điều 30 Luật Tố tụng hành chính xác định quyết định hành chính là đối tượng khởi kiện. Điều 237 Luật Đất đai 2024 cho phép khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính về quản lý đất đai.
2.1. Thẩm quyền xem xét tính hợp pháp của quyết định phê duyệt phương án đền bù
Tòa án xem xét tính hợp pháp của quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư về thẩm quyền ban hành, trình tự và nội dung, trong đó có căn cứ xác định giá đất.Thẩm quyền xem xét tính hợp pháp
2.2. Thẩm quyền hủy bỏ một phần hoặc toàn bộ quyết định bồi thường không thỏa đáng
Điểm b khoản 2 Điều 193 cho phép Tòa án hủy một phần hoặc toàn bộ quyết định trái pháp luật và buộc cơ quan có thẩm quyền thực hiện lại. Tòa án không tự ấn định giá bồi thường mới.
2.3. Thẩm quyền giải quyết đồng thời yêu cầu bồi thường thiệt hại do giá đất thấp
Điều 7 Luật Tố tụng hành chính cho phép yêu cầu bồi thường thiệt hại đồng thời với yêu cầu hủy quyết định, áp dụng Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước 2017. Thời hiệu yêu cầu bồi thường theo thời hiệu khởi kiện. Nếu thiếu chứng cứ, Tòa án có thể tách yêu cầu bồi thường theo Điều 35.
3. Trình tự xác định Tòa án có thẩm quyền và xử lý tranh chấp thẩm quyền
Người khởi kiện xác định cơ quan ban hành quyết định trước khi nộp đơn. Tòa án thụ lý chuyển hồ sơ khi không đúng thẩm quyền theo Điều 34. Tranh chấp thẩm quyền giữa các Tòa án do Chánh án cấp trên giải quyết.
3.1. Rà soát cơ quan ban hành quyết định để xác định chính xác Tòa án thụ lý đơn
Người khởi kiện xác định quyết định phê duyệt phương án do cơ quan nào ban hành và nơi cư trú, trụ sở của mình. Từ đó kiểm tra Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền theo Điều 31 đã sửa đổi.
3.2. Quy trình Tòa án chuyển hồ sơ vụ án khi xác định không đúng thẩm quyền
Điều 34 quy định Tòa án chuyển vụ án cho Tòa án có thẩm quyền khi đã thụ lý nhưng không thuộc thẩm quyền. Khoản 7 Điều 34, được sửa đổi, giao Chánh án Tòa án cấp tỉnh giải quyết tranh chấp thẩm quyền giữa các Tòa án nhân dân khu vực trong cùng tỉnh.
3.3. Giải quyết xung đột thẩm quyền giữa Tòa án nhân dân và cơ quan hành chính
Điều 237 Luật Đất đai 2024 cho người khởi kiện quyền chọn khiếu nại hoặc khởi kiện. Điểm g khoản 1 Điều 118 yêu cầu cam đoan không đồng thời khiếu nại. Người đã chọn khởi kiện không tiếp tục khiếu nại cùng nội dung đến cơ quan hành chính.
3.4. Trình tự giải quyết vụ án hành chính
Tòa án thụ lý khi người khởi kiện nộp biên lai tạm ứng án phí theo Điều 125. Điều 130 quy định chuẩn bị xét xử 04 tháng, gia hạn không quá 02 tháng, gồm đối thoại. Sau đó Tòa án mở phiên tòa sơ thẩm; kháng cáo gửi Tòa án cấp tỉnh phúc thẩm.>>> Xem thêm: Hướng dẫn sang tên giấy tờ nhà đất để góp vốn vào doanh nghiệp
4. Dịch vụ tư vấn pháp lý đất đai của LCP Law Firm
Luật LCP cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý đất đai và đại diện khởi kiện cho người có đất thu hồi. Luật sư của Luật LCP xác định Tòa án có thẩm quyền và chuẩn bị hồ sơ. Các công việc cụ thể luật sư thực hiện cho Quý khách hàng gồm:
Xác định quyết định bị kiện và cơ quan ban hành theo Điều 30 Luật Tố tụng hành chính;
Xác định Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền theo Điều 31, Điều 31a Luật Tố tụng hành chính;
Soạn đơn khởi kiện theo Điều 118, kèm yêu cầu hủy quyết định và yêu cầu bồi thường theo Điều 7;
Xử lý việc chuyển hồ sơ và tranh chấp thẩm quyền theo Điều 34;
Đại diện tại phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm và đề nghị giám đốc thẩm khi có căn cứ;
Tư vấn bảo vệ quyền lợi khi cơ quan nhà nước cưỡng chế thu hồi đất.
Dịch vụ tư vấn pháp lý đất đai của LCP Law Firm
Kết luận
Thẩm quyền Tòa án khi khởi kiện vụ án không đồng ý về giá đền bù thuộc Tòa án nhân dân khu vực ở cấp sơ thẩm và Tòa án cấp tỉnh ở cấp phúc thẩm theo Luật Tố tụng hành chính sau sửa đổi. Nộp đơn sai Tòa án làm kéo dài thời gian giải quyết. Luật LCP sẵn sàng tư vấn Quý khách hàng trọn quy trình. Liên hệ hotline 0962275827để được hỗ trợ trực tiếp.