Khi nào cần tiến hành giám định chất lượng hàng hóa trong tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa là câu hỏi đặt ra ngay khi một bên phát hiện hàng hóa giao không đúng chất lượng đã thỏa thuận. Giám định chất lượng hàng hóa là căn cứ xác định lỗi vi phạm hợp đồng, làm cơ sở cho yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc hủy hợp đồng mua bán. Bài viết dưới đây trình bày quy định pháp luật về trưng cầu giám định trong giải quyết tranh chấp tại Tòa án.
1. Quy định về trưng cầu giám định trong tố tụng dân sự
Trưng cầu giám định là biện pháp thu thập chứng cứ được quy định tại Điều 102 Bộ luật Tố tụng Dân sự. Theo đó, đương sự có quyền đề nghị Tòa án trưng cầu giám định hoặc tự mình yêu cầu tổ chức giám định thực hiện việc giám định trong trường hợp Tòa án từ chối yêu cầu.
Đối với tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa, kết luận giám định chất lượng hàng hóa thường giữ vai trò quyết định khi các bên không thống nhất về tình trạng thực tế của hàng hóa tại thời điểm giao nhận.
Điều 79 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 xác định người giám định là người có kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn phù hợp với lĩnh vực cần giám định, tham gia tố tụng để hỗ trợ Tòa án làm rõ tình tiết vụ án chứ không nhằm bảo vệ quyền lợi riêng của bất kỳ bên nào.
Kết luận giám định, theo khoản 5 Điều 94 Bộ luật này, là một nguồn chứng cứ được Tòa án xem xét, đánh giá cùng các tài liệu, chứng cứ khác trong hồ sơ vụ án.
2. Chủ thể có quyền yêu cầu trưng cầu giám định
Trong tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa phát sinh bất đồng về chất lượng, cả bên mua và bên bán đều có quyền yêu cầu trưng cầu giám định với tư cách đương sự trong vụ án dân sự.
Bên mua thường là chủ thể chủ động yêu cầu giám định khi cho rằng hàng hóa nhận được không đạt tiêu chuẩn, quy cách hoặc thông số kỹ thuật đã cam kết trong hợp đồng mua bán.
Bên bán cũng có quyền yêu cầu giám định độc lập nhằm chứng minh hàng hóa giao đúng chất lượng tại thời điểm chuyển giao, loại trừ trách nhiệm phát sinh từ quá trình bảo quản, vận chuyển hoặc sử dụng sau đó của bên mua.
Ngoài đương sự, Tòa án cũng có quyền tự mình ra quyết định trưng cầu giám định khi xét thấy cần thiết cho việc giải quyết đúng đắn vụ án, theo khoản 2 Điều 102 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, kể cả khi không có yêu cầu từ các bên.
Trường hợp Tòa án từ chối yêu cầu trưng cầu giám định của đương sự, đương sự có quyền tự mình liên hệ tổ chức giám định để thực hiện việc giám định.
Việc xác định đúng chủ thể có quyền yêu cầu giúp quá trình thu thập chứng cứ về chất lượng hàng hóa diễn ra đúng thủ tục, tránh kết luận giám định bị Tòa án bác bỏ vì sai thẩm quyền yêu cầu.
3. Khi nào thì phát sinh quyền yêu cầu trưng cầu giám định trong tố tụng dân sự
Quyền yêu cầu trưng cầu giám định phát sinh khi các bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa không thống nhất được về tình trạng chất lượng hàng hóa và tranh chấp đã được thụ lý tại Tòa án.
Trước khi khởi kiện, bên mua có nghĩa vụ kiểm tra hàng hóa theo Điều 44 Luật Thương mại 2005; nếu hợp đồng có thỏa thuận về việc kiểm tra trước khi giao hàng, bên bán phải bảo đảm cho bên mua hoặc đại diện của bên mua có điều kiện tiến hành việc kiểm tra.
Việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kiểm tra hàng hóa ngay khi nhận hàng là cơ sở quan trọng để xác định thời hạn khiếu nại về số lượng, chất lượng hàng hóa theo Điều 318 Luật Thương mại 2005.
Nếu bên mua phát hiện khiếm khuyết chất lượng trong thời hạn khiếu nại nhưng hai bên không đạt được thỏa thuận về mức độ vi phạm, quyền yêu cầu trưng cầu giám định sẽ phát sinh ngay khi vụ án được Tòa án thụ lý và tiến hành thủ tục chuẩn bị xét xử.
Quyền tự mình yêu cầu giám định của đương sự chỉ phát sinh sau khi đã đề nghị Tòa án trưng cầu giám định nhưng bị từ chối, và phải được thực hiện trước khi Tòa án ra quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục sơ thẩm.
4. Nội dung yêu cầu trưng cầu giám định như thế nào
Yêu cầu trưng cầu giám định chất lượng hàng hóa phải được lập thành văn bản, có thể trình bày trong đơn riêng hoặc ghi nhận trong biên bản lấy lời khai, biên bản đối chất tại Tòa án.
Văn bản yêu cầu cần nêu rõ tên, địa chỉ tổ chức giám định hoặc người giám định được đề nghị trưng cầu, đối tượng cần giám định là lô hàng, mẫu hàng hóa hoặc tài liệu liên quan đến hàng hóa tranh chấp.
Nội dung yêu cầu giám định phải xác định cụ thể vấn đề cần làm rõ, ví dụ hàng hóa có phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật, quy cách, thông số đã thỏa thuận trong hợp đồng mua bán hay không, nguyên nhân dẫn đến khiếm khuyết chất lượng phát sinh trước hay sau thời điểm giao nhận.
Đương sự yêu cầu giám định cũng cần cung cấp đầy đủ tài liệu, chứng cứ liên quan để tổ chức giám định có cơ sở đối chiếu, bao gồm hợp đồng mua bán, biên bản giao nhận hàng, phiếu kiểm tra chất lượng nội bộ nếu có.
Sau khi tiếp nhận yêu cầu, Tòa án xem xét tính hợp lệ của yêu cầu, ra quyết định trưng cầu giám định hoặc thông báo từ chối bằng văn bản cho đương sự biết lý do.
Việc chuẩn bị nội dung yêu cầu giám định chặt chẽ, chính xác giúp rút ngắn thời gian giải quyết vụ án và hạn chế phát sinh yêu cầu giám định bổ sung hoặc giám định lại.
5. Chi phí thực hiện trưng cầu giám định do ai chi trả?
Nghĩa vụ chịu chi phí giám định trong tố tụng dân sự được quy định tại Điều 161 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
Nếu các bên không có thỏa thuận khác, người yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định phải chịu chi phí giám định khi kết quả giám định chứng minh yêu cầu của người đó không có căn cứ; trường hợp yêu cầu chỉ có căn cứ một phần, người yêu cầu chỉ phải chịu chi phí tương ứng với phần không có căn cứ.
Ngược lại, bên không chấp nhận yêu cầu trưng cầu giám định của đương sự khác phải chịu chi phí giám định nếu kết quả giám định xác nhận yêu cầu trưng cầu là có căn cứ.
Trước khi thực hiện giám định, đương sự yêu cầu phải nộp tiền tạm ứng chi phí giám định theo Điều 159 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015; số tiền này được tính trên cơ sở chi phí cần thiết, hợp lý cho việc giám định chất lượng hàng hóa.
Sau khi có kết luận giám định và Tòa án xác định nghĩa vụ chịu chi phí, khoản tiền tạm ứng được xử lý theo Điều 162 Bộ luật này: hoàn trả cho người đã nộp nếu họ không phải chịu chi phí, hoặc yêu cầu nộp bổ sung, hoàn trả phần chênh lệch tùy vào chi phí giám định thực tế phát sinh.
6. Dịch vụ Luật sư giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa
Luật LCP cung cấp dịch vụ pháp lý toàn diện cho Quý khách hàng trong quá trình giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa liên quan đến chất lượng hàng hóa, bao gồm:
- Tư vấn và đánh giá vụ việc, xác định yêu cầu khởi kiện
- Soạn thảo đơn khởi kiện
- Chuẩn bị và hoàn thiện hồ sơ tố tụng: Thu thập, sắp xếp và hệ thống hóa toàn bộ chứng cứ, tài liệu liên quan
- Đại diện tham gia các phiên tòa
- Thực hiện các thủ tục tố tụng: Nộp đơn, nhận văn bản, tham gia các hoạt động chuẩn bị xét xử…
- Đánh giá bản án sơ thẩm và tư vấn về việc kháng cáo (nếu cần thiết)
- Theo dõi và hỗ trợ khách hàng trong quá trình thi hành bản án sau khi có hiệu lực
- Tham gia các cuộc đàm phán, hòa giải để tìm ra giải pháp tối ưu cho khách hàng
>>> Xem thêm: Dịch vụ tư vấn pháp luật vụ việc
Kết luận
Tranh chấp về chất lượng hàng hóa đòi hỏi Quý khách hàng nắm rõ quy định về trưng cầu giám định, thời hạn khiếu nại và nghĩa vụ kiểm tra hàng hóa để bảo vệ quyền lợi của mình.
Luật LCP đồng hành cùng Quý khách hàng trong quá trình thu thập chứng cứ, yêu cầu giám định và tham gia tố tụng tại Tòa án. Để được tư vấn cụ thể cho từng vụ việc, Quý khách hàng vui lòng liên hệ Hotline: 0962275827.
