Khởi kiện tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa tại Tòa án là phương thức giải quyết tranh chấp phổ biến khi các bên không đạt được thỏa thuận thông qua thương lượng hoặc hòa giải. Tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa phát sinh khi một bên vi phạm nghĩa vụ giao hàng, thanh toán hoặc bảo hành theo cam kết. Bài viết dưới đây trình bày trình tự, thủ tục và hồ sơ khởi kiện tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa theo quy định pháp luật hiện hành.
1. Thẩm quyền của Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa
Tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa thuộc nhóm tranh chấp kinh doanh thương mại, phát sinh giữa các cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh với nhau và đều có mục đích lợi nhuận. Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2019, 2020, 2022, 2023, 2024, 2025), Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm các tranh chấp hợp đồng.
Về thẩm quyền theo lãnh thổ, điểm a Khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng Dân sự quy định Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc hoặc có trụ sở có thẩm quyền giải quyết. Trường hợp các đương sự có thỏa thuận bằng văn bản, điểm b Khoản 1 Điều 39 BLTTDS 2015 cho phép yêu cầu Tòa án nơi nguyên đơn cư trú, làm việc hoặc có trụ sở giải quyết.
Bên cạnh đó, điểm g Khoản 1 Điều 40 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 quy định nguyên đơn có quyền lựa chọn Tòa án nơi thực hiện hợp đồng để yêu cầu giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa, phù hợp với thực tiễn giao dịch thương mại giữa các doanh nghiệp có trụ sở tại nhiều địa phương khác nhau.
2. Thành phần hồ sơ khởi kiện tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa
Hồ sơ khởi kiện là căn cứ để Tòa án thụ lý vụ án và đánh giá tính hợp pháp của yêu cầu khởi kiện. Nội dung đơn khởi kiện phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về hình thức và nội dung. Hồ sơ khởi kiện tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa bao gồm đơn khởi kiện ra Tòa án và các tài liệu chứng minh theo quy định của khoản 4 và khoản 5 Điều 189, BLTTDS 2015:
- Đơn khởi kiện thể hiện đầy đủ nội dung tại Khoản 4 và Khoản 5 Điều 189 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015;
- Hợp đồng mua bán và các phụ lục hợp đồng (nếu có) bản gốc hoặc bản sao có chứng thực
- Các văn bản liên quan đến việc thực hiện hợp đồng: phiếu giao hàng, hóa đơn, biên bản nghiệm thu, thư từ trao đổi
- Tài liệu chứng minh thiệt hại: bảng kê chi phí, hóa đơn, chứng từ thanh toán, báo cáo định giá
- Giấy tờ pháp lý (bản sao có chứng thực): căn cước công dân, hộ chiếu. Đối với pháp nhân, cần bổ sung Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và Giấy ủy quyền (nếu có).
Tất cả tài liệu bằng tiếng nước ngoài phải được dịch thuật và chứng thực theo quy định pháp luật Việt Nam.
Việc thu thập đầy đủ chứng cứ ngay từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ giúp rút ngắn thời gian giải quyết vụ án và tăng khả năng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Quý khách hàng.
3. Án phí, tạm ứng án phí và chi phí tố tụng
Án phí kinh doanh thương mại được tính trên giá trị tranh chấp theo quy định của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.
Người khởi kiện có nghĩa vụ nộp tạm ứng án phí trong thời hạn Tòa án ấn định, làm cơ sở để Tòa án thụ lý vụ án theo Điều 191, Điều 195 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Ngoài án phí, các bên có thể phát sinh chi phí giám định, chi phí định giá tài sản, chi phí ủy thác tư pháp tùy theo tính chất của từng vụ việc.
Đối với tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa có giá trị lớn, chi phí tố tụng thường tăng theo mức độ phức tạp của việc thu thập chứng cứ và xác minh thiệt hại thực tế. Quý khách hàng nên dự trù khoản chi phí này khi cân nhắc khởi kiện tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa, đồng thời đánh giá khả năng thu hồi từ bên vi phạm sau khi bản án có hiệu lực pháp luật.
4. Trình tự giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa
4.1. Thời hạn giải quyết
Thời hạn chuẩn bị xét xử đối với vụ án kinh doanh thương mại thông thường là 2 tháng, có thể gia hạn thêm 1 tháng đối với vụ án phức tạp theo Điều 203 đến 221 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Thời hạn này giúp Tòa án thu thập đầy đủ chứng cứ, tổ chức hòa giải và ra quyết định đưa vụ án ra xét xử.
4.2. Trình tự, thủ tục
Thủ tục khởi kiện tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa thực hiện theo trình tự sau:
Bước 1: Chuẩn bị và nộp đơn
Trước khi khởi kiện, nguyên đơn xác định thẩm quyền tòa án, chuẩn bị hồ sơ và cơ sở pháp lý cho yêu cầu theo Điều 189 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
Theo Điều 190 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, đơn khởi kiện nộp trực tiếp tại tòa án hoặc qua đường bưu điện. Thời điểm nộp đơn tính từ khi tòa án tiếp nhận đầy đủ hồ sơ hợp lệ.
Bước 2: Thụ lý
Theo Điều 191 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, tòa án có 08 ngày làm việc để xem xét thụ lý kể từ khi nhận đơn. Hồ sơ chưa đầy đủ thì tòa án yêu cầu bổ sung trong thời hạn không quá 01 tháng (có thể gia hạn thêm 15 ngày).
Người khởi kiện nộp tiền tạm ứng án phí trong 07 ngày kể từ khi nhận giấy báo; tòa án thụ lý vụ án khi nhận biên lai thu tiền tạm ứng án phí, hoặc ngay khi nhận đơn nếu người khởi kiện được miễn nộp.
Bước 3: Chuẩn bị xét xử
Theo Điều 203 đến 221 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, tòa án xác định đương sự, thu thập chứng cứ, triệu tập nhân chứng và giám định nếu cần, trong thời hạn 04 tháng (có thể gia hạn với vụ án đặc biệt).
Bước 4: Xét xử
Theo Điều 222 đến 269 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, tòa án mở phiên tòa, xét hỏi, tranh tụng và ra bản án. Trong 10 ngày kể từ ngày tuyên án, tòa án gửi bản án cho các đương sự và Viện kiểm sát cùng cấp.
Thời hạn kháng cáo là 15 ngày kể từ ngày tuyên án (hoặc từ ngày nhận/niêm yết bản án đối với người vắng mặt có lý do chính đáng). Bản án có hiệu lực pháp luật kể từ khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị mà không có kháng cáo, kháng nghị.
>>> Xem thêm: Giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa
5. Dịch vụ Luật sư giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa tại Tòa án
Luật sư đóng vai trò hỗ trợ Quý khách hàng, giúp tăng cường tính chuyên nghiệp và hiệu quả xuyên suốt quá trình khởi kiện, từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ đến khi bản án được thi hành. Luật LCP cung cấp dịch vụ pháp lý toàn diện, bao gồm:
- Tư vấn và đánh giá vụ việc, xác định yêu cầu khởi kiện
- Soạn thảo đơn khởi kiện
- Chuẩn bị và hoàn thiện hồ sơ tố tụng: Thu thập, sắp xếp và hệ thống hóa toàn bộ chứng cứ, tài liệu liên quan
- Đại diện tham gia các phiên tòa
- Thực hiện các thủ tục tố tụng: Nộp đơn, nhận văn bản, tham gia các hoạt động chuẩn bị xét xử…
- Đánh giá bản án sơ thẩm và tư vấn về việc kháng cáo (nếu cần)
- Theo dõi và hỗ trợ khách hàng trong quá trình thi hành bản án sau khi có hiệu lực
- Tham gia các cuộc đàm phán, hòa giải để tìm ra giải pháp tối ưu cho khách hàng
Kết luận
Khởi kiện tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa tại Tòa án đòi hỏi Quý khách hàng nắm rõ thẩm quyền, hồ sơ, án phí và trình tự tố tụng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Luật LCP đồng hành cùng Quý khách hàng trong toàn bộ quá trình khởi kiện, từ tư vấn ban đầu đến đại diện tại Tòa án. Liên hệ Hotline: 0962275827 để được luật sư tư vấn chi tiết cho từng vụ việc cụ thể.
