Tranh chấp về kinh doanh thương mại thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án được quy định cụ thể tại Điều 30 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Thẩm quyền giải quyết của tòa án bao gồm 5 loại tranh chấp chính phát sinh trong hoạt động kinh doanh thương mại. Các loại tranh chấp này có đặc điểm chung là diễn ra giữa các bên có mục đích lợi nhuận hoặc liên quan đến việc tổ chức, hoạt động của doanh nghiệp. Bài viết phân tích chi tiết thẩm quyền của tòa án và thủ tục giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại.
1. Những tranh chấp về kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án
Những tranh chấp về kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án được liệt kê đầy đủ tại Điều 30 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Thẩm quyền giải quyết của tòa án đối với tranh chấp thương mại được phân loại rõ ràng theo tính chất và đối tượng tham gia. Các loại tranh chấp này đều có đặc điểm chung là phát sinh từ hoạt động có mục đích lợi nhuận hoặc liên quan đến tổ chức hoạt động doanh nghiệp.
- Tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại giữa cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh với nhau và đều có mục đích lợi nhuận.
- Tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ giữa cá nhân, tổ chức với nhau và đều có mục đích lợi nhuận.
- Tranh chấp giữa người chưa phải là thành viên công ty nhưng có giao dịch về chuyển nhượng phần vốn góp với công ty, thành viên công ty.
- Tranh chấp giữa công ty với các thành viên của công ty; tranh chấp giữa công ty với người quản lý trong công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc thành viên Hội đồng quản trị, giám đốc, tổng giám đốc trong công ty cổ phần, giữa các thành viên của công ty với nhau liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, bàn giao tài sản của công ty, chuyển đổi hình thức tổ chức của công ty.
- Các tranh chấp khác về kinh doanh, thương mại, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.
2. Thẩm quyền của Toà án theo sự lựa chọn của nguyên đơn trong tranh chấp kinh doanh thương mại
Thẩm quyền của Toà án theo sự lựa chọn của nguyên đơn, người yêu cầu được quy định tại Điều 40 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Quy định này cho phép nguyên đơn có quyền lựa chọn tòa án giải quyết tranh chấp trong một số trường hợp cụ thể. Thẩm quyền giải quyết linh hoạt này giúp nguyên đơn thuận tiện hơn trong việc khởi kiện và tiết kiệm chi phí tố tụng.
Trong đó Điểm g của khoản 1 Điều 40, BLTTDS 2015 quy định đặc biệt quan trọng đối với tranh chấp thương mại: nếu tranh chấp phát sinh từ quan hệ hợp đồng thì nguyên đơn có thể yêu cầu tòa án nơi hợp đồng được thực hiện giải quyết. Quy định này phù hợp với đặc điểm của tranh chấp về kinh doanh, thương mại thường phát sinh từ các quan hệ hợp đồng. Thẩm quyền giải quyết tại nơi thực hiện hợp đồng giúp tòa án dễ dàng xác minh các tình tiết liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ hợp đồng.
Ngoài ra nếu tranh chấp phát sinh từ hoạt động của chi nhánh thì cần lưu ý đến quyền lựa chọn theo điểm b, khoản 1 Điều 40, BLTTDS 2015 quy định như sau Nếu tranh chấp phát sinh từ hoạt động của chi nhánh tổ chức thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi tổ chức có trụ sở hoặc nơi tổ chức có chi nhánh giải quyết
3. Nộp đơn khởi kiện giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại ở tòa án nào
Việc xác định tòa án có thẩm quyền nhận và giải quyết đơn tranh chấp kinh doanh thương mại được quy định cụ thể trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Căn cứ điểm b, khoản 1, Điều 35 BLTTDS 2015 được sửa đổi bởi Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự 2025 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp về kinh doanh, thương mại quy định tại Điều 30.
Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị đơn có trụ sở nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết theo quy định tại khoản 1 Điều 39 BLTTDS 2015. Đây là nguyên tắc chung về thẩm quyền theo lãnh thổ trong tố tụng dân sự..
Các đương sự có quyền tự thỏa thuận với nhau bằng văn bản yêu cầu tòa án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn nếu nguyên đơn là cá nhân hoặc nơi có trụ sở của nguyên đơn nếu nguyên đơn là cơ quan, tổ chức giải quyết. Thỏa thuận này phải được lập bằng văn bản và có chữ ký của cả hai bên. Quy định này thể hiện tính tự nguyện và linh hoạt trong việc lựa chọn tòa án có thẩm quyền xử lý tranh chấp.
4. Luật sư tư vấn thủ tục giải quyết tranh chấp về kinh doanh thương mại tại Toà án
Luật sư đóng vai trò thiết yếu trong việc hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết tranh chấp về kinh doanh thương mại tại tòa án một cách hiệu quả.
Các công việc mà luật sư thực hiện cho khách hàng trong quá trình giải quyết tranh chấp tại tòa án bao gồm:
- Phân tích tính chất tranh chấp và xác định thẩm quyền giải quyết của tòa án
- Tư vấn lựa chọn tòa án có thẩm quyền theo sự lựa chọn của nguyên đơn để tối ưu hóa lợi ích khách hàng
- Soạn thảo đơn khởi kiện và chuẩn bị hồ sơ tài liệu đầy đủ theo yêu cầu của từng loại tranh chấp
- Đại diện khách hàng trong toàn bộ quá trình tố tụng từ giai đoạn chuẩn bị đến phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm
- Tư vấn về thời hiệu khởi kiện và các thủ tục cần thiết
- Tham gia thương lượng, hòa giải tại tòa án để tìm kiếm giải pháp có lợi cho cả hai bên
- Hỗ trợ thi hành án sau khi có bản án có hiệu lực pháp luật
Nắm rõ thẩm quyền giải quyết của tòa án đối với tranh chấp về kinh doanh, thương mại giúp Quý khách hàng lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp và hiệu quả. Các loại tranh chấp thuộc thẩm quyền tòa án được quy định rõ ràng tại Điều 30 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Luật LCP sẵn sàng tư vấn và đại diện Quý khách trong toàn bộ quá trình giải quyết tranh chấp tại tòa án. Liên hệ Hotline: 0962275827 để được hỗ trợ chuyên nghiệp.
