1. Yếu tố lỗi và điều kiện áp dụng bồi thường vật chất khi chưa thực hiện nghĩa vụ an toàn
Việc xác định mức đền bù dựa trên thiệt hại thực tế, mức độ lỗi và hoàn cảnh gia đình, nhân thân, tài sản của người lao động. Yếu tố lỗi là điều kiện bắt buộc để phát sinh trách nhiệm bồi thường.
1.1. Điều kiện phát sinh nghĩa vụ đền bù đối với người lao động chưa qua đào tạo quy trình vận hành
Người lao động chỉ chịu trách nhiệm vật chất khi có hành vi vi phạm quy trình, quy định gây ra thiệt hại tài sản. Căn cứ khoản 1 Điều 129 Bộ luật Lao động 2019, trường hợp người lao động gây thiệt hại không do lỗi cố ý và không phải do vi phạm nội quy lao động, quy trình kỹ thuật đã được ban hành và hướng dẫn, nghĩa vụ đền bù không phát sinh.
1.2. Mức độ ảnh hưởng của việc thiếu an toàn lao động đến nhận thức và hành vi gây tổn thất tài sản
Theo Điều 14 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, người sử dụng lao động có nghĩa vụ tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động cho người lao động. Khi chưa tham gia đợt huấn luyện an toàn, người lao động không thể nhận biết hết các giới hạn vận hành an toàn của máy móc. Hành vi gây ra tổn thất tài sản xuất phát từ sự thiếu hụt kiến thức do lỗi của người sử dụng lao động, do đó không thể quy trách nhiệm hoàn toàn cho người lao động.
1.3. Các trường hợp người lao động được miễn trừ trách nhiệm bồi thường do doanh nghiệp bỏ qua khâu huấn luyện
Căn cứ khoản 2 Điều 129 Bộ luật Lao động 2019, người lao động được miễn trừ trách nhiệm bồi thường trong trường hợp thiệt hại do thiên tai, hỏa hoạn, địch họa, dịch bệnh nguy hiểm, thảm họa, sự kiện bất khả kháng hoặc do yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Ngoài ra, theo nguyên tắc xác định lỗi trong pháp luật dân sự và lao động, nếu thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của người sử dụng lao động không tổ chức hoạt động huấn luyện an toàn, người lao động được miễn trừ nghĩa vụ bồi thường.
2. Rủi ro pháp lý đối với doanh nghiệp khi xử lý trách nhiệm vật chất sai quy định
Doanh nghiệp tự ý khấu trừ lương hoặc ra quyết định xử lý trách nhiệm vật chất khi chưa hoàn thành nghĩa vụ huấn luyện an toàn sẽ đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý. Rủi ro pháp lý đối với doanh nghiệp khi xử lý trách nhiệm vật chất sai quy định
2.1. Mức xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi không tổ chức cho người lao động huấn luyện an toàn
Căn cứ khoản 1 Điều 25 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, người sử dụng lao động có hành vi không tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động cho người lao động theo quy định bị xử phạt tiền. Mức phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với vi phạm từ 01 người đến 10 người; từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với vi phạm từ 11 người đến 50 người; từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với vi phạm từ 51 người đến 100 người; từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với vi phạm từ 101 người đến 300 người; từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với vi phạm từ 301 người trở lên. Mức phạt này áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm chịu mức phạt gấp 02 lần.
2.2. Nguy cơ bị Tòa án hủy bỏ quyết định áp dụng trách nhiệm bồi thường và nghĩa vụ hoàn trả tiền trích giữ
Căn cứ Điều 102 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương của người lao động để bồi thường thiệt hại theo quy định tại Điều 129 của Bộ luật này. Khi người lao động khởi kiện ra Tòa án nhân dân, nếu doanh nghiệp không chứng minh được đã thực hiện nghĩa vụ huấn luyện an toàn lao động và người lao động có lỗi, Tòa án sẽ tuyên hủy quyết định bồi thường.
3. Quy trình rà soát và khắc phục rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp
Việc tuân thủ đúng trình tự thủ tục giúp hạn chế tối đa tranh chấp lao động và đảm bảo tính pháp lý cho các quyết định nội bộ. Quy trình rà soát và khắc phục rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp
3.1. Các bước hoàn thiện hồ sơ đào tạo, cấp thẻ an toàn và chủ động huấn luyện an toàn đúng chuẩn
Doanh nghiệp triển khai rà soát danh mục công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động theo Thông tư 06/2020/TT-BLĐTBXH. Quy trình chuẩn hóa gồm ba bước:
Bước 1: Ký hợp đồng với đơn vị đào tạo an toàn được Cục An toàn lao động cấp phép để tổ chức giảng dạy cho người lao động;
Bước 2: Lập sổ theo dõi huấn luyện, lưu trữ nhật ký điểm danh, bài kiểm tra sát hạch và cấp thẻ an toàn lao động theo Mẫu số 06 Phụ lục II Nghị định 44/2016/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 140/2018/NĐ-CP);
Bước 3: Bổ sung điều khoản về nghĩa vụ chấp hành nội quy an toàn vào Hợp đồng lao động và Nội quy lao động đã đăng ký với Sở Lao động – Thương binh và Xã hội.
3.2. Phương án thỏa thuận bồi thường thiệt hại tài sản hợp pháp khi xảy ra tai nạn hoặc hư hỏng máy móc
Căn cứ Điều 130 Bộ luật Lao động 2019, trình tự, thủ tục xử lý bồi thường thiệt hại tuân thủ quy định của Chính phủ. Doanh nghiệp tổ chức cuộc họp xử lý bồi thường, chứng minh thiệt hại thực tế và xác định nguyên nhân. Trong trường hợp khâu huấn luyện an toàn chưa hoàn thiện, doanh nghiệp nên thương lượng với người lao động về phương án hỗ trợ hoặc giảm trừ mức đền bù bằng văn bản thỏa thuận tự nguyện, tránh việc ban hành quyết định đơn phương dẫn đến tranh chấp.
4. Dịch vụ luật sư tư vấn an toàn lao động và giải quyết tranh chấp tại LCP Law Firm
Luật LCP cung cấp giải pháp pháp lý toàn diện cho doanh nghiệp trong việc quản trị rủi ro lao động và giải quyết tranh chấp bồi thường thiệt hại tài sản.
Rà soát toàn bộ hệ thống hợp đồng lao động, nội quy lao động và quy trình an toàn vệ sinh lao động của doanh nghiệp;
Tư vấn phân loại nhóm lao động để tổ chức công tác huấn luyện an toàn đúng quy định pháp luật;
Đại diện doanh nghiệp thương lượng, hòa giải các tranh chấp về bồi thường trách nhiệm vật chất khi xảy ra sự cố hư hỏng tài sản;
Tham gia tố tụng với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho doanh nghiệp tại Tòa án nhân dân các cấp;
Soạn thảo hồ sơ, quyết định xử lý bồi thường thiệt hại đúng trình tự, thủ tục do Bộ luật Lao động quy định.
Kết luận
Trách nhiệm vật chất có áp dụng khi chưa huấn luyện an toàn lao động hay không phụ thuộc vào yếu tố lỗi và việc thực hiện nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp. Để tối ưu hóa quản trị rủi ro và giải quyết tranh chấp phát sinh, Quý khách hàng hãy liên hệ ngay với Luật LCP qua Hotline: 0962275827 để nhận sự tư vấn chuyên sâu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp.
