Thời hiệu xử phạt vi phạm thuế VAT của doanh nghiệp được xác định theo tính chất hành vi và thời điểm hành vi kết thúc hoặc bị phát hiện. Với vi phạm thủ tục thuế, thời hiệu xử phạt là 02 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm; với khai sai làm thiếu thuế VAT hoặc trốn thuế chưa đến mức truy cứu hình sự, thời hiệu là 05 năm. Bài viết dưới đây, Luật LCP phân tích chi tiết quy định pháp luật hiện hành.
1. Quy định khung thời hiệu xử phạt vi phạm thuế VAT của doanh nghiệp
Doanh nghiệp cần tách rõ vi phạm thủ tục thuế, hành vi khai sai làm thiếu số thuế GTGT phải nộp và hành vi trốn thuế. Việc phân loại đúng quyết định khả năng bị phạt, truy thu và tính tiền chậm nộp.
1.1. Quy định thời hiệu xử phạt là 02 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm thủ tục thuế
Đối với hành vi vi phạm thủ tục thuế, thời hiệu xử phạt là 02 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm. Nhóm này thường gồm nộp chậm hồ sơ khai thuế VAT, chậm đăng ký thuế, chậm thông báo thay đổi thông tin đăng ký thuế hoặc vi phạm thủ tục quản lý thuế khác không trực tiếp làm thiếu số thuế phải nộp theo Điều 8 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
Ngày thực hiện hành vi thông thường là ngày kế tiếp ngày cuối cùng phải hoàn thành thủ tục theo luật quản lý thuế. Tuy nhiên, với một số hành vi như nộp hồ sơ khai thuế chậm, mốc tính lại là ngày doanh nghiệp thực tế nộp hồ sơ; với hành vi đang tiếp diễn, mốc có thể là ngày cơ quan thuế phát hiện vi phạm.
1.2. Khung thời hiệu xử phạt 05 năm đối với hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế VAT hoặc trốn thuế
Khung thời hiệu xử phạt 05 năm đối với hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế VAT hoặc trốn thuế được ghi nhận tại khoản 2 Điều 8 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Thời gian 05 năm tính từ ngày tiếp theo ngày hết hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ tính thuế hoặc ngày tiếp theo ngày cơ quan thuế giao quyết định hoàn thuế.
1.3. Trường hợp tính lại thời hiệu xử phạt khi doanh nghiệp cố tình trốn tránh hoặc cản trở
Trường hợp tính lại thời hiệu xử phạt khi doanh nghiệp cố tình trốn tránh hoặc cản trở được quy định tại khoản 3 Điều 8 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Nếu người nộp thuế cố tình trốn tránh, cản trở hoạt động thanh tra, kiểm tra của cơ quan thuế hoặc Tổng cục Thuế, thời hiệu xử phạt vi phạm thuế VAT của doanh nghiệp được tính lại kể từ thời điểm chấm dứt hành vi trốn tránh, cản trở.
2. Phương thức xác định thời điểm tính thời hiệu xử phạt vi phạm thuế VAT
Cùng một kỳ khai thuế có thể phát sinh vi phạm thủ tục, khai sai thuế và vi phạm hóa đơn điện tử; mỗi hành vi có mốc tính khác nhau. Cơ quan Thuế phải xác định bản chất hành vi trước khi ban hành quyết định xử phạt.
2.1. Xác định ngày thực hiện hành vi vi phạm thủ tục nộp hồ sơ khai thuế VAT
Xác định ngày thực hiện hành vi vi phạm thủ tục nộp hồ sơ khai thuế VAT là bước bắt đầu tính thời gian áp dụng chế tài. Căn cứ Điều 8 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, đối với hành vi nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn, ngày thực hiện vi phạm là ngày người nộp thuế thực tế nộp hồ sơ cho cơ quan thuế. Trường hợp doanh nghiệp không nộp hồ sơ khai thuế, ngày thực hiện vi phạm là ngày tiếp theo ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế.
2.2. Xác định ngày bắt đầu tính thời hiệu đối với hành vi khai sai và trốn thuế VAT
Xác định ngày bắt đầu tính thời hiệu đối với hành vi khai sai và trốn thuế VAT dựa trên thời điểm nộp hồ sơ nghĩa vụ tài chính. Đối với hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp, ngày bắt đầu tính thời hiệu 05 năm là ngày tiếp theo ngày hết hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ tính thuế VAT phát sinh vi phạm. Trường hợp vi phạm liên quan đến hồ sơ hoàn thuế VAT, thời điểm tính thời hiệu là ngày tiếp theo ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định hoàn thuế.
2.3. Thời điểm tính thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với hóa đơn điện tử VAT
Thời điểm tính thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với hóa đơn điện tử VAT tuân thủ quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 102/2021/NĐ-CP quy định. Hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm, lập hóa đơn không theo thứ tự liên tục hoặc không chuyển dữ liệu hóa đơn điện tử đến cơ quan thuế có thời hiệu xử phạt là 02 năm. Ngày bắt đầu tính thời hiệu là ngày doanh nghiệp thực hiện hành vi lập hóa đơn sai quy định hoặc ngày hết thời hạn chuyển dữ liệu hóa đơn điện tử theo luật định.
3. Phân biệt thời hiệu xử phạt vi phạm và thời hạn truy thu tiền thuế VAT
Hết thời hiệu xử phạt vi phạm thuế VAT chỉ loại trừ tiền phạt hành chính trong phạm vi luật định. Doanh nghiệp vẫn có thể bị truy thu thuế VAT thiếu, thuế VAT trốn và tiền chậm nộp.
3.1. Thời hạn truy thu số tiền thuế VAT khai thiếu hoặc trốn thuế trong thời gian 10 năm
Theo khoản 6 Điều 8 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, trường hợp đã hết thời hiệu xử phạt, người nộp thuế không bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng vẫn phải nộp đủ số tiền thuế thiếu, số tiền thuế trốn, số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn cao hơn quy định và tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước.
Các khoản phải nộp này được xác định trong phạm vi 10 năm trở về trước kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm. Vì vậy, đối với hành vi khai sai hoặc trốn thuế GTGT đã hết thời hiệu xử phạt, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ đối với số tiền thuế và tiền chậm nộp phát sinh trong phạm vi thời gian nêu trên theo quy định pháp luật.
3.2. Trường hợp truy thu toàn bộ tiền thuế VAT do doanh nghiệp không đăng ký thuế
Trường hợp truy thu toàn bộ tiền thuế VAT do doanh nghiệp không đăng ký thuế áp dụng không giới hạn thời gian theo khoản 6 Điều 8 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng không đăng ký thuế với Tổng cục Thuế sẽ bị truy thu toàn bộ số tiền thuế VAT phát sinh trong suốt thời gian hoạt động.
3.3. Nghĩa vụ nộp đủ tiền thuế VAT và tiền chậm nộp khi đã hết thời hiệu xử phạt
Nghĩa vụ nộp đủ tiền thuế VAT và tiền chậm nộp khi đã hết thời hiệu xử phạt là bắt buộc đối với mọi tổ chức. Dù hết thời hiệu xử phạt vi phạm thuế VAT của doanh nghiệp, cơ quan quản lý thuế vẫn ban hành quyết định truy thu và tính tiền chậm nộp với mức 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp theo khoản 2 Điều 16 Luật Quản lý thuế 2025.
4. Dịch vụ luật sư tư vấn và bảo vệ doanh nghiệp về rủi ro vi phạm thuế tại LCP Law Firm
Luật LCP hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát rủi ro thời hiệu xử phạt vi phạm thuế VAT trước, trong và sau quá trình kiểm tra thuế, thanh tra thuế. Cụ thể thực hiện các công việc sau:
- Rà soát tờ khai thuế VAT, hóa đơn điện tử, chứng từ khấu trừ và hồ sơ hoàn thuế;
- Xác định hành vi là vi phạm thủ tục thuế, khai sai, trốn thuế hay vi phạm hóa đơn;
- Tính thời hiệu xử phạt 01 năm, 02 năm hoặc 05 năm theo từng hành vi;
- Kiểm tra giới hạn truy thu thuế VAT 10 năm và trường hợp không giới hạn do không đăng ký thuế;
- Soạn hồ sơ giải trình, văn bản kiến nghị, khiếu nại quyết định xử phạt hoặc truy thu không đúng căn cứ;
- Đại diện doanh nghiệp làm việc với Cơ quan Thuế trong kiểm tra, thanh tra và giải quyết tranh chấp thuế.
Kết luận
Thời hiệu xử phạt vi phạm thuế VAT phải được xác định theo hành vi cụ thể: 02 năm với vi phạm thủ tục thuế, 05 năm với khai sai làm thiếu thuế hoặc trốn thuế, và 01 năm với nhiều vi phạm hóa đơn. Liên hệ Luật LCP qua Hotline 0962275827 để rà soát hồ sơ, thời hiệu và phương án làm việc với Cơ quan Thuế.
