Mức lãi suất tối đa cho vay hiện nay được quy định theo Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015. Quy định này áp dụng cho các giao dịch cho vay giữa cá nhân, doanh nghiệp không phải tổ chức tín dụng. Lãi suất vượt quá mức giới hạn này không có hiệu lực pháp luật và cho vay với lãi suất từ 100% một năm trở lên bị xem là cho vay nặng lãi theo Bộ luật Hình sự 2015. Bài viết phân tích quy định về lãi suất tối đa, hậu quả pháp lý khi vi phạm và cách xác định lãi suất hợp pháp trong hợp đồng cho vay.
1. Hợp đồng cho vay tiền theo quy định pháp luật Việt Nam
Theo Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015 thì hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định. Theo quy định thì hợp đồng cho vay không bắt buộc phải công chứng chứng thực.
Nghĩa vụ của bên cho vay được quy định tại Điều 465 Bộ luật Dân sự 2015 cụ thể như sau:
- Giao tài sản cho bên vay đầy đủ, đúng chất lượng, số lượng vào thời điểm và địa điểm đã thỏa thuận.
- Bồi thường thiệt hại cho bên vay, nếu bên cho vay biết tài sản không bảo đảm chất lượng mà không báo cho bên vay biết, trừ trường hợp bên vay biết mà vẫn nhận tài sản đó.
- Không được yêu cầu bên vay trả lại tài sản trước thời hạn, trừ trường hợp quy định tại Điều 470 của Bộ luật nàyhoặc luật khác có liên quan quy định khác.
Nghĩa vụ trả nợ của bên vay là nghĩa vụ chủ yếu trong hợp đồng cho vay, được quy định chi tiết tại Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015. Theo quy định này, bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn, nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng và chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Nghĩa vụ trả nợ bao gồm việc trả đúng số lượng, đúng thời hạn, đúng địa điểm và đúng phương thức theo thỏa thuận trong hợp đồng.
2. Mức lãi suất tối đa cho vay hiện nay theo quy định pháp luật
Mức lãi suất tối đa cho vay hiện nay được quy định tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015. Theo quy định này, lãi suất vay do các bên thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực. Điều này có nghĩa là nếu hợp đồng thỏa thuận lãi suất 25% một năm, phần lãi suất vượt quá 20% (tức 5%) sẽ không có hiệu lực và bên vay chỉ phải trả lãi suất tối đa 20% một năm. Bên cho vay không có quyền yêu cầu bên vay trả phần lãi suất vượt quá mức giới hạn này.
3. Trường hợp không xác định rõ lãi suất trong hợp đồng cho vay
Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ.
Ví dụ: Hợp đồng chỉ ghi “Bên vay phải trả lãi cho bên cho vay” mà không ghi “Lãi suất 15% một năm” hoặc “Lãi suất 1,5% một tháng”. Khi có tranh chấp, lãi suất được xác định bằng 50% × 20% = 10%/năm theo khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015.
Điều kiện áp dụng quy định này là các bên phải có thỏa thuận về việc trả lãi. Nếu hợp đồng không ghi bất kỳ nội dung nào về lãi suất hoặc việc trả lãi, hợp đồng cho vay được coi là không có lãi suất theo Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015. Trong trường hợp này, bên vay chỉ phải trả số tiền gốc đã vay mà không phải trả lãi trong thời hạn cho vay. Bên cho vay không có cơ sở pháp lý để yêu cầu bên vay trả lãi nếu hợp đồng không có thỏa thuận.
Tuy nhiên Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác
4. Cho vay nặng lãi và hậu quả pháp lý khi vi phạm
Cho vay nặng lãi là hành vi vi phạm pháp luật hình sự được quy định tại Điều 201 Bộ luật Hình sự 2015. Theo quy định này, người nào cho vay với lãi suất gấp 05 lần trở lên mức lãi suất cao nhất quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Mức lãi suất cao nhất theo Bộ luật Dân sự 2015 là 20% một năm, do đó lãi suất từ 100% một năm trở lên (20% × 5 = 100%) được xem là cho vay nặng lãi. Hành vi cho vay nặng lãi không chỉ làm cho phần lãi suất vượt quá không có hiệu lực mà còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự với các hình phạt nghiêm khắc.
5. Dịch vụ tư vấn về lãi suất cho vay của Luật LCP
Dịch vụ tư vấn về lãi suất cho vay cung cấp giải pháp pháp lý toàn diện cho cá nhân và doanh nghiệp trong các giao dịch cho vay tiền. Luật LCP với đội ngũ luật sư có chuyên môn sâu về luật dân sự, luật thương mại và kinh nghiệm tư vấn hợp đồng cho vay cam kết bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Quý khách. Dịch vụ bao gồm tư vấn soạn thảo hợp đồng, xác định lãi suất hợp pháp, giải quyết tranh chấp và đại diện tố tụng tại tòa án.
Các công việc cụ thể luật sư thực hiện cho Quý khách:
- Tư vấn về quy định pháp luật liên quan đến mức lãi suất tối đa cho vay
- Phân tích hợp đồng cho vay hiện có để xác định lãi suất có hợp pháp hay không, phần lãi suất nào không có hiệu lực pháp luật
- Soạn thảo hợp đồng cho vay với điều khoản lãi suất rõ ràng, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật và bảo vệ quyền lợi của bên cho vay
- Tư vấn cho bên vay về quyền từ chối trả phần lãi suất vượt quá mức giới hạn và cách thức bảo vệ quyền lợi khi bị ép buộc trả lãi cao
- Tư vấn rủi ro pháp lý về tội cho vay nặng lãi
- Đại diện Quý khách đàm phán với bên kia về việc điều chỉnh lãi suất cho phù hợp với quy định pháp luật
- Soạn thảo đơn khởi kiện yêu cầu tòa án tuyên bố phần lãi suất vượt quá không có hiệu lực hoặc yêu cầu trả lãi suất 10% một năm khi không xác định rõ lãi suất
- Tham gia tố tụng tại tòa án
Kết luận
Mức lãi suất tối đa cho vay hiện nay là 20% một năm theo Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 và lãi suất từ 100% một năm trở lên bị coi là cho vay nặng lãi. Quý khách cần nắm rõ quy định này để tránh vi phạm pháp luật hoặc bị thiệt hại khi tham gia giao dịch cho vay tiền. Luật LCP cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp về lãi suất cho vay, soạn thảo hợp đồng và giải quyết tranh chấp. Quý khách hãy liên hệ Hotline: 0962275827 để được luật sư tư vấn chi tiết về quyền lợi và nghĩa vụ trong hợp đồng cho vay.
