Có thể xin giảm nhẹ tiền phạt vi phạm thuế VAT của doanh nghiệp trong nhiều trường hợp, khi doanh nghiệp chứng minh được tình tiết giảm nhẹ hoặc hoàn cảnh khách quan làm căn cứ đề nghị. Nội dung dưới đây trình bày các trường hợp, căn cứ pháp lý và thủ tục liên quan.
1. Các trường hợp doanh nghiệp có thể xin giảm tiền phạt vi phạm thuế VAT
1.1. Điều kiện áp dụng các tình tiết giảm nhẹ để đề nghị giảm tiền phạt vi phạm
Theo Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, hiện được điều chỉnh bởi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính số 88/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 (LXLVPHC), doanh nghiệp vi phạm lần đầu, tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi hoặc chủ động khắc phục hậu quả được xem xét áp dụng tình tiết giảm nhẹ khi xác định mức phạt.
Điều 6 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 16/1/2026, dẫn chiếu việc áp dụng tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trong lĩnh vực thuế theo pháp luật xử lý vi phạm hành chính, đồng thời quy định nếu có một tình tiết giảm nhẹ thì áp dụng mức phạt bằng 90% mức trung bình của khung tiền phạt, còn nếu có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên thì áp dụng mức tối thiểu của khung tiền phạt.
1.2. Trường hợp được miễn toàn bộ hoặc xin giảm tiền phạt vi phạm do thiên tai hỏa hoạn
Theo khoản 9 Điều 44 Luật Quản lý thuế 2025, người nộp thuế bị phạt tiền do vi phạm hành chính về quản lý thuế nhưng bị thiệt hại trong trường hợp bất khả kháng thì được miễn tiền phạt, với tổng số tiền được miễn tối đa không vượt quá giá trị tài sản, hàng hóa bị thiệt hại.
Nghị định 310/2025/NĐ-CP bổ sung khoản 10 Điều 2 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, xác định rõ các trường hợp bất khả kháng gồm thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ, chiến tranh, bạo loạn, đình công hoặc sự kiện khách quan không thể lường trước được.
1.3. Phân biệt giữa giảm nhẹ tiền phạt vi phạm hành chính và miễn tiền chậm nộp thuế VAT
Tiền phạt vi phạm hành chính là chế tài xử phạt, được xem xét giảm nhẹ theo tình tiết giảm nhẹ tại Điều 9 LXLVPHC hoặc miễn theo Điều 77 Luật này và khoản 9 Điều 44 LQLT.
Trong khi đó, tiền chậm nộp theo khoản 2 Điều 16 LQLT, được tính bằng 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp, mang tính chất bù đắp cho việc chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính hơn là chế tài xử phạt, nên không được áp dụng cơ chế giảm nhẹ theo tình tiết như tiền phạt mà chỉ được xem xét miễn trong phạm vi hẹp khi có căn cứ pháp lý riêng.
2. Căn cứ pháp lý xác định tình tiết giảm nhẹ để giảm tiền phạt vi phạm thuế
Việc xác định đúng tình tiết giảm nhẹ áp dụng đòi hỏi doanh nghiệp nắm rõ các căn cứ pháp lý cụ thể trong LXLVCHC và Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính thuế.
2.1. Vi phạm thuế VAT lần đầu do sơ suất hoặc do hoàn cảnh đặc biệt khó khăn
Doanh nghiệp vi phạm hành chính về thuế VAT lần đầu, chưa từng bị xử phạt về cùng hành vi trong thời hạn được coi là chưa vi phạm, được xem xét là tình tiết giảm nhẹ theo Điều 9 LXLVPHC.
Trường hợp doanh nghiệp bị phạt từ 150 triệu đồng trở lên và đang gặp khó khăn đặc biệt về kinh tế, doanh nghiệp có thể đề nghị nộp tiền phạt nhiều lần theo Điều 79 LXLVPHC, với thời hạn nộp nhiều lần tối đa 6 tháng và số lần nộp tối đa 3 lần, kèm theo xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về hoàn cảnh khó khăn kinh tế. Đây là biện pháp hỗ trợ dòng tiền cho doanh nghiệp, khác với việc giảm số tiền phạt phải nộp.
2.2. Khai báo tự nguyện và tích cực khắc phục hậu quả nộp đủ thuế VAT trước khi công bố quyết định
Doanh nghiệp tự nguyện khai bổ sung hồ sơ khai thuế và nộp đủ số tiền thuế thiếu vào ngân sách nhà nước trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra được xem xét áp dụng tình tiết giảm nhẹ khi xử phạt vi phạm hành chính về thuế.
Nguyên tắc này được dẫn chiếu tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP, nhằm khuyến khích doanh nghiệp chủ động tuân thủ pháp luật thuế thay vì chờ cơ quan thuế phát hiện vi phạm. Việc khai bổ sung và nộp đủ thuế cần hoàn thành trước thời điểm cơ quan có thẩm quyền phát hiện vi phạm thông qua các biện pháp nghiệp vụ, làm căn cứ để doanh nghiệp đưa vào hồ sơ giải trình đề nghị giảm nhẹ mức phạt.
2.3. Doanh nghiệp đã thực hiện biện pháp ngăn chặn hoặc giảm bớt tác hại của hành vi vi phạm
Theo Điều 9 LXLVPHC, người vi phạm có hành vi ngăn chặn, làm giảm bớt hậu quả của vi phạm hoặc tự nguyện khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại được xem xét là tình tiết giảm nhẹ khi xử phạt. Doanh nghiệp chủ động dừng ngay hành vi vi phạm khi phát hiện, khắc phục sai sót trên hóa đơn, chứng từ hoặc chủ động điều chỉnh số liệu kê khai sai trước khi bị xử phạt đều có thể được xem xét theo tình tiết này.
Doanh nghiệp cũng có thể được xem xét giảm nhẹ nếu tích cực giúp đỡ cơ quan chức năng phát hiện, xử lý vi phạm liên quan, thể hiện qua văn bản hợp tác cung cấp thông tin, tài liệu theo yêu cầu của cơ quan thuế.
3. Quy trình và hồ sơ đề nghị xin giảm tiền phạt vi phạm thuế VAT
Doanh nghiệp cần thực hiện đúng trình tự, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ khi đề nghị xin giảm tiền phạt vi phạm thuế VAT để bảo đảm được cơ quan thuế xem xét.
3.1. Soạn thảo văn bản giải trình đề nghị xin giảm tiền phạt vi phạm gửi cơ quan thuế
Doanh nghiệp lập văn bản giải trình gửi cơ quan thuế đang thụ lý vụ việc xử phạt, trình bày rõ tình tiết giảm nhẹ hoặc căn cứ bất khả kháng, đồng thời viện dẫn quy định pháp luật tương ứng làm cơ sở đề nghị. Văn bản cần nêu cụ thể hành vi vi phạm, mức phạt dự kiến hoặc đã ban hành, lý do đề nghị giảm và số tiền phạt mong muốn được xem xét giảm trừ. Đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp ký, đóng dấu văn bản giải trình trước khi gửi kèm hồ sơ chứng minh đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
3.2. Thu thập tài liệu chứng minh tình tiết giảm nhẹ hoặc hoàn cảnh bất khả kháng của doanh nghiệp
Theo Điều 43 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 1 Nghị định 102/2021/NĐ-CP, hồ sơ đề nghị miễn tiền phạt do bất khả kháng gồm đơn đề nghị và tài liệu chứng minh sự kiện bất khả kháng cùng thiệt hại thực tế, như văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền tại nơi xảy ra sự kiện, biên bản kiểm kê giá trị thiệt hại và hồ sơ bồi thường của tổ chức bảo hiểm nếu có.
Đối với tình tiết giảm nhẹ do tự nguyện khắc phục hậu quả, doanh nghiệp cần lưu giữ chứng từ nộp bổ sung tiền thuế, biên bản làm việc, văn bản giải trình đã gửi cơ quan thuế trước thời điểm bị phát hiện vi phạm. Hồ sơ càng đầy đủ, có căn cứ xác thực rõ ràng thì khả năng cơ quan thuế chấp thuận áp dụng tình tiết giảm nhẹ càng cao.
3.3. Trình tự gửi hồ sơ và theo dõi kết quả xem xét giảm nhẹ tiền phạt từ cơ quan thuế
Doanh nghiệp nộp hồ sơ đề nghị giảm nhẹ tiền phạt trực tiếp tại cơ quan thuế quản lý hoặc qua Cổng thông tin điện tử ngành Thuế trong thời hạn quy định kể từ ngày phát sinh căn cứ đề nghị.
Cơ quan thuế tiếp nhận, xem xét hồ sơ và ban hành quyết định giảm nhẹ, miễn tiền phạt hoặc văn bản từ chối nêu rõ lý do theo trình tự quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi, bổ sung năm 2025.
4. Dịch vụ luật sư tư vấn và hỗ trợ xin giảm nhẹ tiền phạt thuế tại LCP Law Firm
LCP Law Firm hỗ trợ doanh nghiệp toàn diện trong quá trình xin giảm nhẹ tiền phạt vi phạm thuế VAT, bao gồm:
- Rà soát quyết định hoặc dự thảo quyết định xử phạt, xác định các tình tiết giảm nhẹ có thể áp dụng cho từng trường hợp cụ thể.
- Tư vấn phân biệt cơ chế giảm nhẹ tiền phạt vi phạm hành chính và cơ chế miễn tiền chậm nộp thuế VAT theo quy định hiện hành.
- Soạn thảo văn bản giải trình, thu thập và hoàn thiện hồ sơ chứng minh tình tiết giảm nhẹ hoặc hoàn cảnh bất khả kháng.
- Đại diện doanh nghiệp làm việc, giải trình trực tiếp với cơ quan thuế trong suốt quá trình xem xét hồ sơ.
- Tư vấn phương án nộp tiền phạt nhiều lần khi doanh nghiệp gặp khó khăn đặc biệt về kinh tế.
Kết luận
Doanh nghiệp hoàn toàn có thể xin giảm nhẹ tiền phạt vi phạm thuế VAT của doanh nghiệp khi chứng minh được tình tiết giảm nhẹ hoặc hoàn cảnh bất khả kháng theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
LCP Law Firm đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt quá trình giải trình và đề nghị giảm nhẹ tiền phạt tại cơ quan thuế. Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn vui lòng liên hệ hotline 0962275827 để được hỗ trợ kịp thời.
