Chính sách mới về giảm nhẹ vi phạm thuế đánh dấu một điều chỉnh đáng chú ý trong hệ thống xử phạt hành chính thuế tại Việt Nam. Nội dung dưới đây trình bày các điểm mới, trường hợp áp dụng và thủ tục liên quan.
1. Những điểm mới nổi bật về chính sách giảm nhẹ vi phạm hành chính thuế
Chính sách giảm nhẹ vi phạm hành chính thuế vừa được điều chỉnh theo hướng mở rộng phạm vi áp dụng cho doanh nghiệp. Quy định mới làm rõ khái niệm vi phạm hành chính về thuế, bổ sung trường hợp bất khả kháng và sửa đổi nguyên tắc xác định mức phạt tiền. Những nội dung này ảnh hưởng trực tiếp đến cách cơ quan thuế xem xét, áp dụng tình tiết giảm nhẹ khi xử lý vi phạm thuế GTGT.
1.1. Các quy định mới của Chính phủ tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP về xử phạt thuế
Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính thuế, hóa đơn, có hiệu lực từ ngày 16/01/2026. Nghị định mở rộng khái niệm vi phạm hành chính về thuế tại khoản 1 Điều 2, đồng thời bổ sung nhóm trường hợp bất khả kháng gồm thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, sự kiện khách quan không thể lường trước mà tổ chức, cá nhân không thể khắc phục dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết. Nghị định cũng sửa đổi Điều 19 về xử phạt vi phạm hành chính thuế đối với tổ chức, cá nhân, làm căn cứ áp dụng thống nhất tình tiết giảm nhẹ cho vi phạm thuế VAT.
1.2. Mức giảm phạt tiền tối đa khi doanh nghiệp có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên
Theo điểm d khoản 4 Điều 7 Nghị định 125/2020/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP, mức phạt tiền cụ thể đối với hành vi thuộc phạm vi áp dụng được xác định từ mức trung bình của khung tiền phạt.
Trường hợp có một tình tiết giảm nhẹ, mức tiền phạt được giảm 10% so với mức trung bình của khung. Trường hợp có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên, doanh nghiệp được áp dụng mức tối thiểu của khung tiền phạt.
Việc xác định một tình tiết có được coi là tình tiết giảm nhẹ hay không được thực hiện theo Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính và các quy định pháp luật có liên quan.
1.3. Phân biệt trường hợp giảm nhẹ mức phạt tiền và trường hợp không tính tiền chậm nộp
Giảm mức phạt tiền và không tính tiền chậm nộp là hai cơ chế pháp lý khác nhau. Tình tiết giảm nhẹ được xem xét khi xác định mức tiền phạt cụ thể trong khung xử phạt. Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP, trường hợp có một tình tiết giảm nhẹ thì mức phạt được giảm 10% so với mức trung bình của khung; có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên thì áp dụng mức tối thiểu của khung.
Trong khi đó, việc không tính tiền chậm nộp thuế chỉ được áp dụng đối với các trường hợp cụ thể đáp ứng điều kiện theo Luật Quản lý thuế 2025 và văn bản hướng dẫn. Vì vậy, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào việc có tình tiết giảm nhẹ hoặc gặp sự kiện bất khả kháng để mặc nhiên xác định rằng khoản thuế chậm nộp sẽ không bị tính tiền chậm nộp.
Doanh nghiệp cần xác định đúng chế định áp dụng cho từng trường hợp vi phạm để tránh nhầm lẫn khi giải trình với cơ quan thuế.
2. Các trường hợp vi phạm thuế VAT được áp dụng tình tiết giảm nhẹ
Không phải mọi vi phạm thuế VAT đều được áp dụng tình tiết giảm nhẹ theo cùng một căn cứ. Cơ quan thuế xem xét từng trường hợp cụ thể dựa trên hành vi thực tế, thời điểm phát hiện vi phạm và mức độ hợp tác của doanh nghiệp. Ba nhóm trường hợp phổ biến nhất trong thực tiễn xử lý vi phạm thuế GTGT được trình bày dưới đây.
2.1. Tự nguyện khai báo, chủ động nộp đủ số tiền thuế GTGT vi phạm trước thời điểm kiểm tra
Doanh nghiệp tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi và chủ động nộp đủ số tiền thuế GTGT còn thiếu trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra được xem xét là tình tiết giảm nhẹ theo quy định pháp luật. Hành vi này thể hiện thiện chí tuân thủ pháp luật thuế và là căn cứ để cơ quan thuế xem xét áp dụng mức phạt thấp hơn khung phạt tiền tương ứng.
2.2. Vi phạm lần đầu do sự cố kỹ thuật hệ thống hóa đơn điện tử hoặc thiên tai, hỏa hoạn
Vi phạm thuế GTGT phát sinh do sự cố kỹ thuật của hệ thống hóa đơn điện tử, hoặc do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nằm ngoài khả năng kiểm soát của doanh nghiệp được Nghị định 310/2025/NĐ-CP ghi nhận là trường hợp bất khả kháng. Doanh nghiệp cần lưu giữ tài liệu, biên bản, xác nhận của cơ quan chức năng để chứng minh nguyên nhân khách quan khi giải trình với cơ quan thuế.
2.3. Đã tự giác khắc phục hậu quả và giảm nhẹ thiệt hại phát sinh cho ngân sách nhà nước
Doanh nghiệp có hành vi ngăn chặn, làm giảm bớt hậu quả vi phạm hoặc tự nguyện khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại cho ngân sách nhà nước được áp dụng tình tiết giảm nhẹ theo khoản 1 Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Việc chủ động khắc phục càng sớm, mức độ thiệt hại cho ngân sách nhà nước càng được hạn chế, càng tạo cơ sở thuyết phục để cơ quan thuế xem xét áp dụng mức phạt tối thiểu của khung xử phạt.
3. Quy trình và thủ tục xin giảm nhẹ vi phạm thuế GTGT cho doanh nghiệp
Việc áp dụng tình tiết giảm nhẹ không diễn ra tự động mà đòi hỏi doanh nghiệp chủ động thực hiện các bước thủ tục theo quy định. Hồ sơ chứng minh và thời hạn nộp văn bản giải trình có ý nghĩa quyết định đến kết quả xem xét của cơ quan thuế. Doanh nghiệp cũng cần nắm rõ phương án xử lý khi không đồng ý với mức phạt đã được ban hành.
3.1. Mẫu văn bản giải trình và hồ sơ chứng minh tình tiết giảm nhẹ gửi cơ quan thuế
Doanh nghiệp lập văn bản giải trình nêu rõ hành vi vi phạm, tình tiết giảm nhẹ đề nghị áp dụng và căn cứ pháp lý tương ứng. Hồ sơ kèm theo cần có tài liệu chứng minh việc tự nguyện khai báo, chứng từ nộp thuế bổ sung, biên bản xác nhận sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng nếu có. Văn bản giải trình gửi trực tiếp đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp doanh nghiệp hoặc người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính thuế.
3.2. Thời hạn nộp văn bản giải trình trước khi người có thẩm quyền ra quyết định xử phạt
Văn bản giải trình cần được nộp trước thời điểm người có thẩm quyền ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính thuế. Nộp giải trình muộn khiến tình tiết giảm nhẹ không còn cơ sở để xem xét trong quyết định xử phạt, buộc doanh nghiệp phải chuyển sang phương án khiếu nại sau khi quyết định đã có hiệu lực.
3.3. Phương án khiếu nại hoặc đề nghị xem xét lại mức phạt vi phạm hành chính thuế
Trường hợp quyết định xử phạt đã ban hành nhưng chưa ghi nhận đầy đủ tình tiết giảm nhẹ, doanh nghiệp có quyền khiếu nại theo quy định pháp luật về khiếu nại hoặc đề nghị người có thẩm quyền xem xét lại mức phạt. Việc chuẩn bị hồ sơ khiếu nại đầy đủ, đúng thời hạn và đúng thẩm quyền giải quyết là yếu tố quyết định khả năng điều chỉnh mức phạt tiền đã áp dụng.
4. Dịch vụ tư vấn pháp lý và xử lý vi phạm thuế của LCP Law Firm
Luật LCP hỗ trợ Quý khách hàng xử lý vi phạm thuế GTGT với các công việc cụ thể sau:
- Rà soát hồ sơ kê khai, xác định hành vi vi phạm và căn cứ áp dụng tình tiết giảm nhẹ theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP.
- Soạn thảo văn bản giải trình, tập hợp hồ sơ chứng minh tình tiết giảm nhẹ gửi cơ quan thuế.
- Tư vấn phân biệt giảm nhẹ mức phạt tiền và miễn tính tiền chậm nộp theo Luật Quản lý thuế 2025.
- Soạn hồ sơ khiếu nại, đề nghị xem xét lại quyết định xử phạt vi phạm hành chính thuế.
- Đại diện theo ủy quyền tham gia giải quyết khiếu nại tại cơ quan có thẩm quyền.
Chính sách mới về giảm nhẹ vi phạm thuế mang lại cơ hội thực chất để doanh nghiệp giảm mức phạt vi phạm hành chính thuế GTGT, với điều kiện chứng minh đúng căn cứ pháp lý và thực hiện đúng trình tự, thời hạn quy định.
Luật LCP đồng hành cùng Quý khách hàng trong việc rà soát hồ sơ, soạn văn bản giải trình và làm việc với cơ quan thuế để bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn cụ thể vui lòng liên hệ Hotline: 0962275827 để được hỗ trợ kịp thời.
