Căn cứ yêu cầu hủy phán quyết trọng tài thương mại được quy định rõ ràng trong Luật Trọng tài thương mại 2010. Phán quyết trọng tài có thể bị hủy khi vi phạm các điều kiện pháp lý cơ bản. Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền xem xét đơn yêu cầu hủy phán quyết. Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15 thay đổi thẩm quyền địa giới hành chính từ ngày 01/7/2025. Nội dung sau đây phân tích chi tiết các căn cứ pháp lý và thủ tục thực hiện.
1. Căn cứ hủy phán quyết trọng tài
Căn cứ hủy phán quyết trọng tài thương mại được quy định tại khoản 2 Điều 68 Luật Trọng tài thương mại 2010. Quy định này thiết lập khung pháp lý chặt chẽ cho việc hủy phán quyết trọng tài. Các trường hợp hủy phán quyết phải đáp ứng điều kiện cụ thể theo luật định.
1.1. Không có thoả thuận trọng tài hoặc thỏa thuận trọng tài vô hiệu
Thỏa thuận trọng tài không hợp lệ hoặc vô hiệu tạo căn cứ đầu tiên để hủy phán quyết. Điều kiện này xuất phát từ nguyên tắc cơ bản rằng trọng tài chỉ có thẩm quyền khi các bên đã có thỏa thuận hợp lệ. Thỏa thuận trọng tài vô hiệu bao gồm các trường hợp vi phạm điều kiện về năng lực hành vi dân sự, vi phạm quy định về hình thức, hoặc nội dung trái pháp luật. Thỏa thuận trọng tài vô hiệu khi thuộc một trong các trường hợp được quy định tại Điều 18 Luật Trọng tài Thương mại 2010. Tòa án sẽ xem xét tính hợp lệ của thỏa thuận trọng tài dựa trên các quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Trọng tài thương mại.
1.2.Thành phần Hội đồng trọng tài, thủ tục tố tụng trọng tài không phù hợp hoặc trái với quy định
Thành phần Hội đồng trọng tài và thủ tục tố tụng không phù hợp tạo căn cứ thứ hai. Hội đồng trọng tài phải được thành lập đúng theo thỏa thuận của các bên hoặc quy định pháp luật. Thủ tục tố tụng trọng tài phải tuân thủ nguyên tắc bình đẳng, công bằng và quyền bảo vệ của các bên.
Thành phần Hội đồng trọng tài phải được thành lập theo đúng thỏa thuận của các bên hoặc quy định của Luật Trọng tài thương mại 2010. Trọng tài viên phải đáp ứng các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm và không thuộc các trường hợp bị cấm. Thủ tục tố tụng trọng tài bao gồm các quy định về thời hạn, trình tự giải quyết tranh chấp, quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia.
1.3. Vụ tranh chấp không thuộc thẩm quyền của Hội đồng trọng tài
Vụ tranh chấp không thuộc thẩm quyền của Hội đồng trọng tài tạo căn cứ thứ ba. Thẩm quyền trọng tài được xác định dựa trên thỏa thuận trọng tài và phạm vi vụ việc. Trường hợp phán quyết có nội dung vượt quá thẩm quyền, chỉ phần nội dung vi phạm bị hủy. Nguyên tắc này đảm bảo tính chính xác và hiệu lực của phán quyết trọng tài trong phạm vi được phép.
1.4. Trường hợp thứ tư là liên quan đến chứng cứ hoặc trọng tài viên
Chứng cứ giả mạo và hành vi tham nhũng của trọng tài viên tạo căn cứ thứ tư. Chứng cứ giả mạo làm ảnh hưởng đến tính chính xác của phán quyết và vi phạm nguyên tắc công bằng. Trọng tài viên nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất từ một bên tranh chấp vi phạm nghĩa vụ trung lập và khách quan. Hành vi này làm mất niềm tin vào tính công bằng của quá trình trọng tài và tạo ra bất công đối với bên kia.
1.5. Phán quyết trọng tài trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam
Phán quyết trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam tạo căn cứ thứ năm. Các nguyên tắc cơ bản bao gồm trật tự công cộng, đạo đức xã hội và lợi ích quốc gia. Phán quyết không được vi phạm các quy định cưỡng chế của pháp luật Việt Nam. Điều này đảm bảo phán quyết trọng tài phù hợp với hệ thống pháp luật quốc gia và không gây tác động tiêu cực đến xã hội.
2. Quyền yêu cầu hủy phán quyết trọng tài thương mại
Quyền yêu cầu hủy phán quyết trọng tài thương mại được quy định tại Điều 69 Luật Trọng tài thương mại 2010. Điều luật này thiết lập thời hạn và điều kiện để các bên thực hiện quyền này. Việc thực hiện đúng thời hạn là yếu tố quyết định tính hợp lệ của đơn yêu cầu.
Thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận phán quyết trọng tài là điều kiện bắt buộc. Thời hạn này được tính từ ngày bên yêu cầu hủy thực sự nhận được phán quyết, không phải từ ngày phán quyết được ra. Việc tính thời hạn phải chính xác để đảm bảo tính hợp lệ của đơn yêu cầu. Đơn được gửi sau thời hạn sẽ bị từ chối xem xét, trừ trường hợp có sự kiện bất khả kháng.
Đơn yêu cầu hủy phán quyết phải kèm theo tài liệu chứng cứ đầy đủ. Các chứng cứ phải chứng minh được rằng phán quyết thuộc một trong những trường hợp quy định tại Điều 68. Chứng cứ cần được trình bày logic, rõ ràng và có tính thuyết phục. Tòa án sẽ xem xét tính đầy đủ và độ tin cậy của chứng cứ để quyết định có chấp nhận đơn yêu cầu hay không.
Sự kiện bất khả kháng có thể gia hạn thời hạn yêu cầu hủy phán quyết. Bất khả kháng bao gồm thiên tai, chiến tranh, dịch bệnh hoặc các sự kiện khách quan khác ngăn cản việc gửi đơn đúng hạn. Thời gian có sự kiện bất khả kháng không được tính vào thời hạn 30 ngày. Bên yêu cầu phải chứng minh được tính chất bất khả kháng của sự kiện và mức độ ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền.
3. Thẩm quyền hủy phán quyết trọng tài
Thẩm quyền hủy phán quyết trọng tài thương mại thuộc về Tòa án nhân dân cấp tỉnh theo Điều 71 Luật Trọng tài thương mại 2010. Quy định này thể hiện tính nghiêm túc và chuyên môn trong việc xem xét hủy phán quyết trọng tài. Từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền này có sự thay đổi về địa giới hành chính.
Luật số 85/2025/QH15 sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Khoản 2 Điều 37 của Luật này vẫn duy trì thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh trong việc hủy phán quyết trọng tài. Tuy nhiên, địa giới thẩm quyền có sự điều chỉnh đáng kể. Sự thay đổi này nhằm tập trung thẩm quyền và nâng cao chất lượng xử lý.
Theo khoản 3 Điều 7 Luật Trọng tài Thương mại 2010 (sửa đổi bởi Khoản 1 Điều 2 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân sửa đổi 2025) quy định Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền hủy phán quyết trọng tài. Khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 quy định thẩm quyền thuộc về ba Tòa án nhân dân cấp tỉnh: Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.
- Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội có phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ đối với 18 tỉnh, thành phố.
- Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng có phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ đối với 07 tỉnh, thành phố
- Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh có phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ đối với 09 tỉnh, thành phố
4. Luật sư tư vấn thủ tục yêu cầu hủy phán quyết trọng tài thương mại
Luật sư đóng vai trò quan trọng trong việc tư vấn và hỗ trợ thủ tục yêu cầu hủy phán quyết trọng tài thương mại. Dịch vụ luật sư chuyên nghiệp giúp đảm bảo quyền lợi hợp pháp của khách hàng được bảo vệ. Các luật sư có chuyên môn về trọng tài thương mại sẽ cung cấp tư vấn hiệu quả và chính xác.
Các công việc luật sư thực hiện cho khách hàng:
- Xem xét phán quyết trọng tài để xác định có căn cứ hủy theo Điều 68 Luật Trọng tài thương mại 2010 hay không
- Tư vấn về thời hạn yêu cầu hủy phán quyết và các trường hợp gia hạn do bất khả kháng
- Soạn thảo đơn yêu cầu và chuẩn bị hồ sơ yêu cầu hủy phán quyết trọng tài thương mại
- Thu thập, sắp xếp và trình bày chứng cứ chứng minh căn cứ hủy phán quyết một cách logic và thuyết phục
- Xác định thẩm quyền tòa án
- Đại diện khách hàng tham gia các phiên tòa xem xét yêu cầu hủy phán quyết trọng tài
Căn cứ yêu cầu hủy phán quyết trọng tài thương mại được quy định nghiêm ngặt trong pháp luật Việt Nam nhằm đảm bảo tính công bằng và hiệu lực của quá trình trọng tài. Việc nắm vững các quy định pháp luật và thủ tục thực hiện giúp các bên bảo vệ quyền lợi hợp pháp một cách hiệu quả. Quý khách hàng cần tư vấn pháp lý về hủy phán quyết trọng tài có thể liên hệ Hotline: 0962275827 để được Luật sư của LCP hỗ trợ tận tình.
