Các bước thu thập chứng cứ chứng minh đối thủ vi phạm sáng chế là quy trình bắt buộc trước khi chủ sở hữu văn bằng bảo hộ tiến hành yêu cầu xử lý xâm phạm hoặc khởi kiện.
Luật LCP trình bày các hình thức thu thập chứng cứ, quy trình giám định và biện pháp áp dụng trong tố tụng dân sự dưới đây.
1. Các hình thức thu thập chứng cứ hành vi xâm phạm sáng chế của đối thủ
Chứng cứ chứng minh hành vi xâm phạm sáng chế cần được thu thập trước khi hành vi vi phạm chấm dứt hoặc bị tiêu hủy, xóa dấu vết.
1.1. Lập vi bằng ghi nhận hành vi bán sản phẩm nghi nhận vi phạm trên thị trường
Theo Điều 26 Nghị định 151/2026/NĐ-CP, Thừa hành viên được lập vi bằng theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân để ghi nhận các sự kiện, hành vi có thật trên phạm vi toàn quốc, trừ các trường hợp không được lập vi bằng quy định tại Điều 28 Nghị định này.
Khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu xâm phạm quyền đối với sáng chế, chủ thể quyền có thể yêu cầu lập vi bằng để ghi nhận trực tiếp các hành vi như bày bán, quảng cáo, giới thiệu hoặc giao dịch sản phẩm tại địa điểm kinh doanh.
Theo khoản 1 Điều 27 Nghị định 151/2026/NĐ-CP, vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án nhân dân và cơ quan có thẩm quyền xem xét khi giải quyết vụ việc theo quy định của pháp luật.
>>> Xem thêm: Cách lập vi bằng ghi nhận hành vi xâm phạm nhãn hiệu trên mạng
1.2. Thu giữ, chứng cứ dưới dạng tài liệu kỹ thuật, video dữ liệu điện tử
Khoản 1 Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 công nhận dữ liệu điện tử, bao gồm tệp tin, tài liệu, bản ghi âm, ghi hình có nội dung liên quan đến vụ việc, là nguồn chứng cứ hợp pháp..
Tài liệu kỹ thuật thu thập cần lưu trữ nguyên trạng, ghi nhận thời điểm thu thập, nguồn gốc tài liệu và có xác nhận của người thực hiện để bảo đảm giá trị chứng minh khi phát sinh tranh chấp.
1.3. Đánh giá, so sánh các hành vi xâm phạm
Điều 74 Nghị định 65/2023/NĐ-CP quy định căn cứ xác định yếu tố xâm phạm quyền đối với sáng chế là phạm vi bảo hộ được xác lập theo Bằng độc quyền sáng chế, bằng độc quyền giải pháp hữu ích hoặc bản trích lục Sổ đăng ký quốc gia về sở hữu công nghiệp.
Doanh nghiệp đối chiếu từng yêu cầu bảo hộ trong văn bằng với đặc điểm kỹ thuật của sản phẩm hoặc quy trình bị nghi ngờ, xác định mức độ trùng lặp theo từng dấu hiệu kỹ thuật cơ bản.
Kết quả đánh giá, so sánh làm sáng tỏ căn cứ đề nghị trưng cầu giám định chuyên môn, tránh việc yêu cầu xử lý xâm phạm thiếu cơ sở kỹ thuật xác đáng.
2. Quy trình giám định và xác minh chứng cứ chứng minh vi phạm trước khi khởi kiện
Chứng cứ thu thập cần được xác minh chuyên môn trước khi sử dụng làm căn cứ khởi kiện hoặc yêu cầu xử lý hành chính. Giám định sở hữu trí tuệ và chuẩn bị hồ sơ khởi kiện đầy đủ là hai bước quyết định khả năng thành công của vụ việc.
2.1. Trưng cầu giám định chuyên môn tại cơ quan có chức năng giám định
Khoản 5 Điều 201 Luật Sở hữu trí tuệ quy định chủ thể quyền sở hữu trí tuệ và tổ chức, cá nhân khác có liên quan có quyền yêu cầu giám định về sở hữu trí tuệ để thu thập chứng cứ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Kết luận giám định bằng văn bản được công nhận là nguồn chứng cứ theo Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, có giá trị hỗ trợ cơ quan giải quyết vụ việc xác định hành vi xâm phạm một cách khách quan.
2.2. Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện
Nguyên đơn phải cung cấp chứng cứ chứng minh mình là chủ thể quyền sở hữu trí tuệ bằng bản sao văn bằng bảo hộ hoặc bản trích lục Sổ đăng ký quốc gia về sở hữu công nghiệp, đồng thời cung cấp chứng cứ về hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Hồ sơ khởi kiện gồm đơn khởi kiện theo Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, văn bằng bảo hộ sáng chế, vi bằng ghi nhận hành vi vi phạm, tài liệu kỹ thuật thu thập và kết luận giám định sở hữu trí tuệ.
3. Áp dụng các biện pháp cần thiết trong quá trình tố tụng
Trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn có quyền yêu cầu Tòa án áp dụng các biện pháp bổ sung nhằm ngăn chặn thiệt hại tiếp diễn và thu thập thêm chứng cứ.
3.1. Yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời
Điều 206 Luật Sở hữu trí tuệ quy định chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có quyền yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời khi phát hiện hành vi xâm phạm có nguy cơ gây thiệt hại không thể khắc phục hoặc chứng cứ bị tiêu hủy nếu không được bảo vệ kịp thời.
Điều 207 Luật này liệt kê các biện pháp gồm thu giữ, kê biên, niêm phong, cấm thay đổi hiện trạng, cấm di chuyển hoặc cấm chuyển dịch quyền sở hữu đối với hàng hóa bị nghi ngờ xâm phạm.
3.2. Yêu cầu trưng cầu giám định hoặc thu thập tài liệu trong tố tụng dân sự
Điều 97 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định các biện pháp thu thập chứng cứ mà Tòa án có thể áp dụng theo yêu cầu của đương sự, bao gồm trưng cầu giám định, định giá tài sản, xem xét thẩm định tại chỗ và yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được.
Điều 106 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định đương sự có quyền yêu cầu Tòa án buộc cơ quan, tổ chức, cá nhân đang lưu giữ, quản lý tài liệu, chứng cứ cung cấp tài liệu đó khi đương sự đã áp dụng các biện pháp cần thiết để tự thu thập nhưng không thể tự mình thực hiện được.
>>> Xem thêm: Đi làm nhưng không ký hợp đồng lao động
4. Dịch vụ luật sư tư vấn bảo vệ sáng chế và xử lý xâm phạm SHTT tại LCP Law Firm
Luật LCP hỗ trợ chủ sở hữu sáng chế trong toàn bộ quá trình thu thập, xác minh chứng cứ và xử lý hành vi xâm phạm, bảo đảm hồ sơ đủ căn cứ pháp lý khi khởi kiện hoặc yêu cầu xử lý hành chính. Đội ngũ luật sư của LCP Law Firm thực hiện các công việc sau:
- Tư vấn xác định phạm vi bảo hộ sáng chế, đối chiếu yêu cầu bảo hộ với sản phẩm hoặc quy trình bị nghi ngờ xâm phạm.
- Phối hợp lập vi bằng ghi nhận hành vi bày bán, quảng cáo sản phẩm nghi ngờ vi phạm trên thị trường.
- Thu thập, hệ thống hóa tài liệu kỹ thuật, dữ liệu điện tử làm căn cứ đối chiếu với văn bằng bảo hộ.
- Đại diện nộp đơn trưng cầu giám định sở hữu trí tuệ tại Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ Quốc gia hoặc tổ chức giám định có thẩm quyền.
- Soạn thảo hồ sơ khởi kiện, đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời gửi Tòa án nhân dân có thẩm quyền.
Kết luận
Các bước thu thập chứng cứ chứng minh đối thủ vi phạm sáng chế đòi hỏi thực hiện đúng trình tự, kết hợp vi bằng, tài liệu kỹ thuật và kết luận giám định chuyên môn để bảo đảm giá trị pháp lý khi khởi kiện.
Quý khách hàng cần hỗ trợ thu thập chứng cứ hoặc xử lý hành vi xâm phạm sáng chế liên hệ Luật LCP qua Hotline 0962275827 để luật sư tiếp nhận, đánh giá hồ sơ và đề xuất phương án bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ phù hợp.
