Doanh nghiệp có được giữ bằng cấp của nhân viên để đòi bồi thường là câu hỏi nhiều người sử dụng lao động đặt ra khi muốn ràng buộc nghĩa vụ làm việc sau đào tạo. Nhiều công ty giữ bản chính bằng đại học của người lao động với kỳ vọng bảo đảm khoản chi phí đã bỏ ra. Bài viết phân tích căn cứ pháp luật, mức xử phạt và giải pháp hợp pháp thay thế cho doanh nghiệp.
1. Doanh nghiệp có được giữ bằng cấp của nhân viên để đòi bồi thường hay không?
Doanh nghiệp không được giữ bằng cấp của nhân viên để đòi bồi thường. Điều 17 Bộ luật Lao động 2019 quy định rõ hành vi người sử dụng lao động không được làm khi giao kết, thực hiện hợp đồng lao động, trong đó khoản 1 nghiêm cấm giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động. Quy định này áp dụng cho mọi loại văn bằng, bao gồm bằng cử nhân, bằng thạc sĩ, chứng chỉ nghề và các giấy tờ tùy thân khác.
Việc công ty giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng của người lao động là không đúng, bất kể mục đích giữ là để bảo đảm nghĩa vụ làm việc hay để đòi bồi thường chi phí đào tạo.
2. Mức xử phạt hành chính đối với người sử dụng lao động giữ văn bằng, chứng chỉ nghề của nhân viên
Hành vi giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng hoặc chứng chỉ của người lao động khi giao kết hoặc thực hiện hợp đồng lao động bị xử phạt theo điểm a khoản 2 Điều 9 Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Mức phạt tiền áp dụng như sau:
- Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động là cá nhân vi phạm.
- Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động là tổ chức vi phạm, theo nguyên tắc mức phạt tổ chức gấp hai lần mức phạt cá nhân quy định tại Điều 6 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc trả lại bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ đã giữ của người lao động. Trường hợp việc giữ giấy tờ đi kèm hành vi cưỡng ép, đe dọa người lao động tiếp tục làm việc trái ý muốn, doanh nghiệp còn có thể đối mặt trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng hơn theo quy định pháp luật liên quan.
>>> Xem thêm: Trình tự xử lý kỷ luật lao động
3. Giải pháp hợp pháp cho doanh nghiệp để bảo đảm thu hồi bồi thường thiệt hại
3.1. Xây dựng cam kết đào tạo và thỏa thuận trách nhiệm vật chất đúng quy định pháp luật
Điều 62 Bộ luật Lao động 2019 quy định hai bên phải ký hợp đồng đào tạo nghề bằng văn bản khi người lao động được đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề bằng kinh phí của người sử dụng lao động. Hợp đồng đào tạo nghề phải nêu rõ chi phí đào tạo, thời hạn cam kết làm việc sau đào tạo và trách nhiệm hoàn trả chi phí khi người lao động vi phạm cam kết.
Chi phí đào tạo được hoàn trả bao gồm khoản chi có chứng từ hợp lệ trả cho người dạy, tài liệu học tập, trường lớp, thiết bị thực hành, cùng tiền lương và các khoản bảo hiểm chi trả cho người lao động trong thời gian đào tạo.
3.2. Áp dụng biện pháp khấu trừ tiền lương hằng tháng theo hạn mức luật định
Doanh nghiệp có thể thỏa thuận với người lao động về phương thức hoàn trả chi phí đào tạo bằng cách khấu trừ dần vào tiền lương hằng tháng, trên cơ sở đồng thuận của người lao động và ghi nhận trong hợp đồng đào tạo nghề. Mức khấu trừ nên tham chiếu nguyên tắc tại khoản 3 Điều 102 Bộ luật Lao động 2019, không vượt quá 30% tiền lương thực trả hằng tháng sau khi trích nộp bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và thuế thu nhập cá nhân.
4. Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật lao động về bồi hoàn chi phí đào tạo và bảo mật giấy tờ
Luật LCP cung cấp dịch vụ pháp lý cho cả người sử dụng lao động và người lao động liên quan đến việc giữ giấy tờ, bồi hoàn chi phí đào tạo và trách nhiệm vật chất trong quan hệ lao động.
- Tư vấn, soạn thảo hợp đồng đào tạo nghề, cam kết bồi hoàn chi phí đào tạo đúng Điều 62 Bộ luật Lao động 2019.
- Xây dựng thỏa thuận trách nhiệm vật chất, quy chế nội bộ về bồi thường thiệt hại phù hợp quy định pháp luật.
- Tư vấn phương thức thu hồi chi phí đào tạo hợp pháp, thay thế việc giữ bản chính giấy tờ, văn bằng của người lao động.
- Đại diện thương lượng, khởi kiện tại Tòa án khi người lao động vi phạm cam kết đào tạo hoặc từ chối hoàn trả chi phí.
- Tư vấn nghĩa vụ bồi hoàn chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng đào tạo nghề.
- Đại diện thương lượng, bảo vệ quyền lợi khi bị khấu trừ lương hoặc yêu cầu bồi thường trái quy định pháp luật.
Kết luận
Việc nắm rõ giới hạn quyền của người sử dụng lao động đối với giấy tờ, văn bằng của người lao động giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng công cụ pháp lý để bảo vệ khoản đầu tư đào tạo, đồng thời tránh rủi ro bị xử phạt hành chính không đáng có. Liên hệ Luật LCP qua Hotline: 0962275827 để được luật sư hỗ trợ trực tiếp, kịp thời và đúng quy định pháp luật.
