Thẩm quyền xử lý vi phạm nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp được phân định cho nhiều cơ quan khác nhau, tùy theo tính chất và mức độ của hành vi xâm phạm. Doanh nghiệp khi phát hiện dấu hiệu vi phạm về quyền sở hữu công nghiệp cần xác định đúng cơ quan có thẩm quyền để nộp đơn hoặc tố giác, tránh mất thời gian gửi hồ sơ sai địa chỉ. Nội dung dưới đây phân tích thẩm quyền xử lý hành chính, dân sự và hình sự theo luật sở hữu trí tuệ hiện hành.Thẩm quyền xử lý vi phạm nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp
1. Thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính đối với nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp
Xử lý vi phạm hành chính là biện pháp phổ biến nhất khi doanh nghiệp phát hiện hàng hóa giả mạo nhãn hiệu hoặc kiểu dáng công nghiệp bị sao chép trái phép.
1.1. Thẩm quyền xử lý vi phạm của lực lượng Quản lý thị trường
Theo Nghị định 186/2026/NĐ-CP, lực lượng Quản lý thị trường được giao xử phạt các hành vi sản xuất, nhập khẩu, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ để bán hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và hành vi liên quan đến tem, nhãn, vật phẩm mang nhãn hiệu giả mạo. Phạm vi xử lý của Quản lý thị trường tập trung vào hoạt động sản xuất, buôn bán, chào hàng, trưng bày hàng hóa hoặc kinh doanh dịch vụ thương mại diễn ra trong nước.
1.2. Thẩm quyền xử lý vi phạm của cơ quan Hải quan
Cơ quan Hải quan có thẩm quyền kiểm soát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có liên quan đến sở hữu trí tuệ, bao gồm việc tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với lô hàng nghi ngờ giả mạo nhãn hiệu hoặc xâm phạm kiểu dáng công nghiệp đã đăng ký. Doanh nghiệp muốn được Hải quan hỗ trợ cần thực hiện thủ tục đăng ký kiểm soát biên giới đối với văn bằng bảo hộ của mình tại Tổng cục Hải quan.
1.3. Thẩm quyền xử lý vi phạm của lực lượng Công an trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp
Lực lượng Công an, gồm Công an các cấp và các đoàn kiểm tra chuyên ngành do Bộ trưởng Bộ Công an thành lập, có thẩm quyền xử phạt hành chính đối với hành vi vi phạm về quyền sở hữu công nghiệp phát hiện qua công tác nghiệp vụ, đồng thời chuyển hồ sơ sang thủ tục hình sự khi hành vi có dấu hiệu tội phạm. Công an thường vào cuộc khi vụ việc có quy mô lớn, liên quan đến đường dây sản xuất, phân phối hàng giả mạo nhãn hiệu có tổ chức.
1.4. Thẩm quyền xử phạt của Ủy ban nhân dân các cấp và Thanh tra chuyên ngành
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cũng nằm trong hệ thống chủ thể có thẩm quyền xử phạt theo Nghị định 186/2026/NĐ-CP, với mức phạt tiền tối đa cho người đứng đầu lực lượng thực thi chuyên ngành lên tới 250 triệu đồng. Thanh tra Khoa học và Công nghệ, cùng Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ và các đoàn kiểm tra chuyên ngành sở hữu công nghiệp, trực tiếp xử lý vi phạm thuộc phạm vi quản lý nhà nước về sở hữu công nghiệp.
2. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp của Tòa án nhân dân
Bên cạnh biện pháp hành chính, chủ thể quyền có thể lựa chọn khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm và bồi thường thiệt hại. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp nhãn Sở hữu trí tuệ về nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp
2.1. Thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án xâm phạm nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp
Tranh chấp về quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp thuộc thẩm quyền xét xử sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực theo mô hình tòa án chuyên trách được thiết lập sau đợt tái cấu trúc năm 2025. Chủ thể có quyền khởi kiện gồm chủ văn bằng bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, chủ sở hữu nhãn hiệu nổi tiếng và tổ chức, cá nhân bị thiệt hại trực tiếp bởi hành vi xâm phạm.
2.2. Thẩm quyền áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời và quyết định bồi thường thiệt hại
Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án có thẩm quyền áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như phong tỏa tài sản, cấm thay đổi hiện trạng hàng hóa hoặc buộc chấm dứt ngay hành vi bị cho là xâm phạm nhằm ngăn chặn thiệt hại tiếp diễn. Việc yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phải đi kèm chứng cứ chứng minh khả năng xảy ra thiệt hại nghiêm trọng nếu không được xử lý kịp thời. Sau khi xét xử, Tòa án quyết định mức bồi thường thiệt hại dựa trên thiệt hại thực tế, khoản lợi nhuận bị mất hoặc mức bồi thường ấn định theo quy định của luật sở hữu trí tuệ khi bên bị hại không chứng minh được thiệt hại cụ thể.
3. Thẩm quyền xử lý hình sự hành vi vi phạm về quyền sở hữu công nghiệp
Khi hành vi xâm phạm nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp có quy mô thương mại hoặc gây thiệt hại lớn, chủ thể quyền có thể đề nghị cơ quan chức năng xử lý hình sự theo Điều 226 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2024, 2025).
3.1. Thẩm quyền điều tra và khởi tố vụ án xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp có thẩm quyền tiếp nhận tin báo, tiến hành xác minh và ra quyết định khởi tố vụ án khi có đủ căn cứ về hành vi phạm tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động điều tra trong suốt quá trình xử lý vụ án. Doanh nghiệp bị xâm phạm nên gửi đơn tố giác kèm chứng cứ về hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, doanh thu bất chính hoặc thiệt hại thực tế để cơ quan điều tra có căn cứ khởi tố đúng quy định.
3.2. Thẩm quyền xét xử và áp dụng hình phạt đối với cá nhân, pháp nhân thương mại
Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự xét xử sơ thẩm vụ án xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, áp dụng hình phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đối với cá nhân phạm tội theo khung hình phạt tại Điều 226 Bộ luật Hình sự. Đối với pháp nhân thương mại, Tòa án có thể quyết định phạt tiền lên đến 5 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Ngoài hình phạt chính, Tòa án còn có thẩm quyền áp dụng hình phạt bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và buộc tiêu hủy hàng hóa giả mạo nhãn hiệu.>>> Xem thêm: Người lao động cần làm gì khi bị Công ty ép nghỉ việc
4. Dịch vụ luật sư tư vấn và đại diện xử lý vi phạm nhãn hiệu tại LCP Law Firm
Luật LCP hỗ trợ Quý khách hàng xác định đúng thẩm quyền xử lý vi phạm nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp trong từng tình huống cụ thể, tránh gửi hồ sơ sai cơ quan làm kéo dài thời gian xử lý. Đội ngũ luật sư trực tiếp thực hiện các công việc sau:
Rà soát văn bằng bảo hộ, xác định phạm vi bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và mức độ vi phạm về quyền của bên thứ ba.
Soạn thảo đơn tố cáo, đơn yêu cầu xử lý vi phạm hành chính và hồ sơ đăng ký kiểm soát biên giới gửi cơ quan Hải quan.
Soạn thảo đơn khởi kiện, hồ sơ yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.
Tư vấn phân biệt hành vi bị xử phạt hành chính và hành vi có nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 226 Bộ luật Hình sự.
Đại diện Quý khách hàng làm việc với cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc tham gia tố tụng tại Tòa án khi vụ việc được thụ lý.
Dịch vụ luật sư sở hữu trí tuệ tại Luật LCP
Kết luận
Thẩm quyền xử lý vi phạm nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp được phân định rõ giữa cơ quan hành chính, Tòa án và cơ quan tố tụng hình sự, tùy theo tính chất, mức độ của hành vi xâm phạm quyền. Doanh nghiệp xác định đúng cơ quan có thẩm quyền ngay từ đầu sẽ rút ngắn thời gian xử lý vi phạm và bảo vệ hiệu quả tài sản trí tuệ của mình. Liên hệ Luật LCP qua Hotline: 0962275827 để được luật sư tư vấn và hỗ trợ xử lý kịp thời.
