Quyền yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện trong tố tụng dân sự được Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định cụ thể. Theo nguyên tắc này, tòa án chỉ xem xét và áp dụng thời hiệu khi có yêu cầu của một bên hoặc các bên, chứ không đương nhiên áp dụng thời hiệu trong mọi trường hợp. Việc hiểu rõ quyền yêu cầu áp dụng thời hiệu giúp đương sự bảo vệ quyền lợi của mình và tránh những rủi ro pháp lý không đáng có trong quá trình giải quyết tranh chấp. Bài viết phân tích các quy định về quyền yêu cầu áp dụng thời hiệu, điều kiện thực hiện quyền này và hậu quả pháp lý khi tòa án chấp nhận hoặc không chấp nhận yêu cầu.
1.Thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự được tính từ khi nào?
Căn cứ khoản 1 Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định thời hiệu khởi kiện, thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự như sau:
- Thời hiệu khởi kiện, thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự được thực hiện theo quy định của Bộ luật dân sự.
- Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc.
- Người được hưởng lợi từ việc áp dụng thời hiệu có quyền từ chối áp dụng thời hiệu, trừ trường hợp việc từ chối đó nhằm mục đích trốn tránh thực hiện nghĩa vụ.
Bên cạnh đó, theo quy định tại khoản 1 Điều 154 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau:
- Thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự được tính từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
- Thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự được tính từ ngày phát sinh quyền yêu cầu, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Đối chiếu quy định trên, như vậy, thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự được tính từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
2.Thời hiệu để khởi kiện vụ án dân sự là bao lâu ?
Theo đó, sau đây là thời hiệu khởi kiện đối với một số vụ việc dân sự:
Thời hiệu khởi kiện, thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự
Theo quy định tại Điều 588 Bộ luật Dân sự 2015 thì thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.
Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng
Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm theo quy định tại Điều 429 BLDS 2015
Thời hiệu thừa kế
Căn cứ theo Điều 623 BLDS 2015 quy định thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế.
Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.
Thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu
Thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu quy định tại các Điều 125, 126, 127, 128 và 129 của Bộ luật Dân sự 2015 là 02 năm, kể từ ngày:
- Người đại diện của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự biết hoặc phải biết người được đại diện tự mình xác lập, thực hiện giao dịch;
- Người bị nhầm lẫn, bị lừa dối biết hoặc phải biết giao dịch được xác lập do bị nhầm lẫn, do bị lừa dối;
- Người có hành vi đe dọa, cưỡng ép chấm dứt hành vi đe dọa, cưỡng ép;
- Người không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình xác lập giao dịch;
- Giao dịch dân sự được xác lập trong trường hợp giao dịch dân sự không tuân thủ quy định về hình thức.
Hết thời hiệu quy định tại khoản 1 Điều này mà không có yêu cầu tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu thì giao dịch dân sự có hiệu lực.
Đối với giao dịch dân sự quy định tại Điều 123 và Điều 124 của Bộ luật này thì thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu không bị hạn chế.
3. Yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện trong tố tụng dân sự
Theo khoản 2 Điều 149 Bộ luật Dân sự 2015, Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ, việc. Người được hưởng lợi từ việc áp dụng thời hiệu có quyền từ chối áp dụng thời hiệu, trừ trường hợp việc từ chối đó nhằm mục đích trốn tránh thực hiện nghĩa vụ.
Ngoài ra, theo khoản 2 Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc.
Theo quy định trên thì tòa án không đương nhiên áp dụng thời hiệu, do đó nếu không có yêu cầu áp dụng thời hiệu thì Tòa án vẫn tiến hành thụ lý và giải quyết vụ án theo thủ tục chung. Ngược lại, nếu có yêu cầu áp dụng thời hiệu và thời hiệu đã hết, Tòa án có thể đình chỉ giải quyết vụ án, dẫn đến việc đương sự mất quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
4. Dịch vụ luật sư tham gia tố tụng dân sự cho bị đơn
Luật sư đại diện tố tụng cho bị đơn cung cấp dịch vụ pháp lý toàn diện nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Quý khách hàng trong quá trình giải quyết tranh chấp dân sự tại tòa án. Luật LCP với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm cam kết đồng hành cùng Quý khách hàng thông qua các dịch vụ sau:
Tư vấn pháp luật và đánh giá vụ việc
- Phân tích đơn khởi kiện và xác định yêu cầu của nguyên đơn đối với bị đơn
- Đánh giá tính hợp pháp và căn cứ của yêu cầu khởi kiện
- Tư vấn về quyền và nghĩa vụ của bị đơn trong tố tụng dân sự
- Xác định các rủi ro pháp lý mà bị đơn có thể phải đối mặt
- Đề xuất chiến lược bảo vệ quyền lợi tối ưu cho bị đơn
Chuẩn bị đơn từ trong quá trình giải quyết vụ án tại tòa án
- Soạn thảo đơn phản tố
- Soạn thảo các văn bản pháp lý khác như bản tự khai, văn bản ý kiến pháp lý, đơn đề nghị, đơn yêu cầu …
- Trình bày các lập luận pháp lý và thực tế bác bỏ yêu cầu của nguyên đơn
- Nêu các chứng cứ và căn cứ pháp lý chứng minh bị đơn không có lỗi hoặc không phải chịu trách nhiệm
- Yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện nếu đơn khởi kiện được nộp sau khi hết thời hiệu
Thu thập và chuẩn bị chứng cứ
- Thu thập các tài liệu, chứng cứ chứng minh lập luận của bị đơn là có căn cứ
- Sắp xếp, hệ thống hóa chứng cứ theo trình tự logic phục vụ cho việc tranh luận tại tòa
- Yêu cầu giám định tư pháp khi cần thiết để làm rõ các vấn đề chuyên môn
- Đối chiếu chứng cứ của nguyên đơn và tìm kiếm điểm yếu để phản bác
Đại diện tham gia phiên tòa
- Đại diện hợp pháp cho bị đơn tại các phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm
- Trình bày ý kiến bảo vệ quyền lợi của bị đơn trước tòa án
- Tranh luận với nguyên đơn và phản bác các lập luận, chứng cứ của nguyên đơn
- Yêu cầu tòa án xem xét đầy đủ các chứng cứ và áp dụng đúng quy định pháp luật
- Đưa ra các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hoặc lý do miễn trách nhiệm cho bị đơn
Yêu cầu đình chỉ hoặc tạm đình chỉ giải quyết vụ án
- Chuẩn bị hồ sơ yêu cầu tòa án đình chỉ giải quyết vụ án
- Yêu cầu đình chỉ khi đơn khởi kiện không đáp ứng điều kiện thụ lý hoặc đã hết thời hiệu khởi kiện
- Yêu cầu tạm đình chỉ khi có sự kiện bất khả kháng hoặc vụ việc cần chờ kết quả giải quyết của vụ việc khác
- Theo dõi và đôn đốc tòa án xem xét, giải quyết yêu cầu đình chỉ
Thương lượng và hòa giải
- Đại diện bị đơn tham gia thương lượng với nguyên đơn để tìm giải pháp thỏa đáng
- Tham gia hòa giải tại tòa án hoặc tổ chức hòa giải theo quy định của pháp luật
- Tư vấn về ưu nhược điểm của việc chấp nhận hoặc từ chối kết quả hòa giải
- Giám sát việc thực hiện thỏa thuận và xử lý các vấn đề phát sinh
Kháng cáo và giám đốc thẩm/tái thẩm
- Đánh giá bản án, quyết định của tòa án cấp sơ thẩm và tư vấn về quyền kháng cáo
- Soạn thảo đơn kháng cáo với các lập luận pháp lý vững chắc bảo vệ quyền lợi của bị đơn
- Đại diện tham gia phiên tòa phúc thẩm và bảo vệ quyền lợi của bị đơn
- Chuẩn bị hồ sơ theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm khi có căn cứ
- Theo dõi kết quả giải quyết và tư vấn các bước tiếp theo
Hỗ trợ thi hành án
- Tư vấn về nghĩa vụ thi hành án của bị đơn nếu thua kiện
- Đại diện làm việc với cơ quan thi hành án để thực hiện nghĩa vụ theo bản án
- Thương lượng phương thức thi hành án phù hợp với khả năng của bị đơn
- Bảo vệ quyền lợi của bị đơn trong quá trình cưỡng chế thi hành án
Quyền yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện là công cụ pháp lý quan trọng giúp đương sự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong tố tụng dân sự. Việc thực hiện đúng quyền này theo quy định tại Điều 149 Bộ luật Dân sự 2015 và Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 đòi hỏi đương sự phải nắm vững các điều kiện, thủ tục và thời hạn để đưa ra yêu cầu. Đương sự cũng cần chuẩn bị chứng cứ đầy đủ để chứng minh thời hiệu đã hết hoặc ngược lại, thời hiệu chưa hết do có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan.
Luật LCP với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm sẵn sàng tư vấn và đại diện cho Quý khách hàng trong việc thực hiện quyền yêu cầu áp dụng thời hiệu hoặc phản bác yêu cầu áp dụng thời hiệu của bên đối phương. Liên hệ ngay Hotline: 0962275827 để được hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp, bảo vệ quyền lợi tối ưu trong quá trình tố tụng.
